De (on)betrouwbare overheid

Filosofie en zo

Website van At van Rijsdam

Wij werken aan een essay met als werktitel "De (on)betrouwbare overheid". Onderstaande lijst van knipsels is slechts een klein voorbeeld van wat wij de laatste tijd aan min of meer ernstige vormen van mismanagement, corruptie, falend bestuur, falend toezicht, machtsmisbruik, zelfverrijking enz. enz. in dagbladen hebben aangetroffen.

Een aantal artikelen dateert van enkele jaren terug. Ik laat ze hier staan omdat de inhoud daarvan vaak nog steeds actueel is.

 

Deze lijst wordt regelmatig door mij aangevuld.

 

1. Diverse voorbeelden

2. Brexit

3 . Baby Jelmer

4. Bestuurlijk falen

5. Chroom-6

6. Grondaffaire Apeldoorn

7. Geschiedvervalsing

8. Hoge Raad

9. Kroniek van een verhuisdrama

KAde in Amersfoort

10. Markt

11. Begroting Terschelling

12. Woningbouwcorporatie Portaal

13. Zaak Gotlieb - NZA

14. Zaak Jos van Rey

15. Spuiforum Den Haag

16. ROC Leiden

17. ICT overheid/ministeries/gemeenten

18. Wiet

19. Geweld door gemeenteraadslid

20. Politieke mores in Bloemendaal

21. MH17-identifiactie Rel rond

George Maat

22. Ministerie van Veiligheid en Justitie

23. Prutswerk OM

24. Politiek, Rechtsstaat en Democratie

25. Poldermodel bevordert corruptie

26. PVV en Rechtsstaat

27. PVV en weigerambtenaar

28. Aftakeling PVDA

29. Angst

30. Burgerinitiatieven

31. Politiek is boekhouden

32. Prettig contact met overheid

33. Nationale democratie is poppenkast

34. Kenniseconomie

35. Kunduz

36. Mediawet

37. Gepolitiseerde voorlichting

38. Poppetjespolitiek

39. Politiek amateurisme

40. Zaak Spijkers

41. Belastinghervorming

42. Politie

43. Hogere boetes

44. Moskee sjoemelt

45. Urgenda

46. Bestuurlijk falen Den Helder

47. Zaak Els Borst

48. Stichtse Vecht

49. Wetten toetsen aan Grondwet

50. Seniorenpartij Maastricht

51. Grootste gerechtelijke dwaling

bestaat niet

52. Werkloosheidwet flexwerkers

53. Windmolens

54. Redorganisatie RM

55. Stadsbegroting A'dam

56. Europese noodfondsen

57. Dubbelrol bij subsidies

58. Aardgaswinning

59. ProRail / NS

60. Ouderenbond Anbo

61. Reddingshelikopters

62. Fraude kost miljarden

63. Lobby

64. Criminaliteit witteboorden

65. Banken liegen

66. Vluchtelingen

67. ZZP

68. Nationale trots

69. Bijstandsmiljarden

70. Faalraden en Flopcolleges

71. Bezuinigingenin de zorg

72. Belastingparadijzen

73. Macht Mega-onderneming.

74. TTIP

75. Nooit op zondag

76. Wanbestuur stichting Dutch

Fashion Foundation

77. Hulpprogramma's RTL:

misleiding deelnemers

1. Diverse voorbeelden Onbetrouwbare overheid

De Stentor 21-2-2015

Apeldoorn: 'onbetrouwbare overheid' vinden winkeliers

Bij de plannen om het voormalige stadskantoor Westpoint te slopen en een grote Albert Heijn plus dagwinkels toe te staan, manifesteert de gemeente Apeldoorn zich als een onbetrouwbare overheid.”

 

Nederlands Dagblad 17-12-12

‘Onbetrouwbare’ overheid vandaag voor de rechter

De Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) sleept vandaag de Staat voor de rechter. De vereniging is boos omdat de overheid toch niet jaarlijks 636 miljoen euro beschikbaar stelt voor meer mensen in de ouderenzorg, de ggz en de gehandicaptenzorg, tegen afspraken in.”

 

Volkskrant 28-2-2017

Margriet Oostveen

Over oude afspraken en auto's die voorbij gaan

.

'"Als je wilt zien hoe de overheid het vertrouwen van burgers verknalt", briest wethouder en locoburgemeester Pieter de Groene (D66) in zijn werkkamer in Breukelen, "dan moet je hier wezen". Het bewijsstuk: de inspraakfolder van Rijkswaterstaat die de inwoners van Stichtse Vecht bij de laatste verbreding naar tien rijstroken in de bus kregen. Titel: 'Beter en Betrouwbaar.' Haha!

 

Destijds was de maximumsnelheid op dit stuk A2 120 kilometer per uur. Rijkswaterstaat beloofde voor na de verbreding: 'Op het hele traject mag niet harder gereden worden dan 100 kilometer per uur.' De weg was in 2012 klaar. Datzelfde jaar verhoogde Schultz het maximum 's nachts naar 130 kilometer.

Stichtse Vecht ging daartegen in beroep. Maar de rechtbank oordeelde dat 'de nadelen van hard rijden niet opwegen tegen de voordelen'.

Hoe kan dat? Ik vraag het Jan Matthijsen, onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving. Die vertelt dat Europese auto's in vijftien jaar zo veel schoner werden dankzij roetfilters en betere motoren dat de fijnstofconcentratie op snelwegen flink daalde: 'Het maakt eigenlijk steeds minder uit of je snelheidsverhogingen toestaat.' 80 kilometer per uur is qua uitstoot nog steeds de optimale snelheid, maar als je harder gaat, worden de verschillen tussen 100 of 130 kleiner. 'Al zou ik er geen school naast zetten.' Achter het geluidsscherm in Maarssen stond al een school. Daar wonen 25 duizend mensen. En hier zou juist langzamer gereden worden om de leefomgeving te verbeteren. 'Het doel was níét dat we harder zouden gaan rijden zodra de leefomgeving wat beter zou worden'.

Om van de geluidshinder of het toenemend aantal verkeersdoden bij verhoging van de maximumsnelheid maar te zwijgen. Stichtse Vecht ging dus in beroep tegen de uitspraak van de rechter. Vandaag zou de Raad van State na drie keer uitstel eindelijk uitspraak doen. Maar vorige week is het besluit voor de vierde keer verplaatst, naar na de verkiezingen, in april. En dan moet de beroepsprocedure tegen 130 kilometer per uur die Schultz overdag wil invoeren, nog beginnen. De voltallige gemeenteraad, inclusief VVD, stemde ermee in. De gemeente meet alvast zelf fijnstof. In de tuin van Fer Poncia staat al meetapparatuur.

Hoe onzinnig de 130 van Schultz op dit verleidelijk stuk asfalt toch wel is? Kijk naar de nieuwe Leidsche Rijntunnel, waar de vernieuwde A2 nu deels doorheen loopt. Daar staan weer bijna dagelijks files te dampen tot aan Maarssen. Files die niet echt worden opgelost door met 130 te komen aanscheuren.

Fijnstofdeskundige Jan Matthijsen zegt: 'Files zorgen ook voor veel meer uitstoot.'

Ik vroeg de woordvoerder van Schultz, Marianne Wuite, hoe we een belofte van Rijkswaterstaat voortaan moeten duiden. Het antwoord liet een maand op zich wachten en luidde samengevat: nieuw kabinet, nieuw beleid. Als de VVD wil dat we op driekwart van de Nederlandse snelwegen 130 kunnen rijden, vervallen alle oude afspraken: 'Daarmee is de informatie in de door u aangehaalde brochure niet meer actueel. Ik hoop dat u hiermee uit de voeten kunt.'

 

2. Brexit

NRC 25 juli 2016

AFSCHEID

Bas Heijne

Wanneer het humanisme te zeker van zichzelf wordt, wordt het onherroepelijk naïef –en ook hypocriet. Overal is nu de reactie gaande tegen de hoopvolle verwachting die de Franse r Simenon schetste – in het Amerika van Trump, het Groot-Brittannië van Nigel Farage, het Turkije van Erdogan, het Rusland van Poetin en het Nederland van Geert Wilders. Gaan we afscheid van dat wereldbeeld nemen? Is het te naïef gebleken, te rooskleurig, te politiek-correct? Het grootse verwijt dat je de bestuurlijke elite kunt maken is dat men dat wereldbeeld uitdraagt zonder overtuiging, dat men het gebureaucratiseerd heeft. Het is het wereldbeeld van een klasse geworden, zonder groot draagvlak. De tegengeluiden vanuit Europa tegen Brexit waren pragmatisch, calculerend en vaak bloedeloos. Redelijk ja, verstandig ook, maar zonder existentieel elan. Op CNN zag ik de Britse historicus Simon Schama een tirade afsteken tegen de krachten die het wereldbeeld van Simenon onderuit proberen te schoffelen. Volgens hem ging Brexit vooral om afkeer van immigranten, net als bij de opkomst van Trump. Ongetwijfeld, maar wat mij verbaasde was zijn ontzetting. Hoe naïef was het te denken dat we zulke emoties voorgoed achter ons gelaten zouden hebben? Een halve eeuw geleden, in een tijd van naoorlogs optimisme, begreep Simenon al dat humanisme nooit een gelopen race is. Domweg omdat het deels tegen de menselijke natuur zelf ingaat. Het moet voortdurend bevochten worden. Wie dat nu nog niet beseft, roept het onheil over zichzelf af.

 

3. Baby Jelmer

NRC 7/8-1-12

Toezicht Inspectie Gezondheidszorg; Rapport Nationale Ombudsman

Half december 2011 publiceerde de NO een scherp oordeel in de zaak over de premature baby Jelmer. In een Gronings ziekenhuis liep deze baby bij een darmoperatie zware hersenbeschadiging op, vermoedelijk door een anesthesiefout. Zowel de IGZ als het ziekenhuis blijken de conclusies van de NO deels te verwerpen. De NO constateert achteraf dat de IGZ “geen enkel idee heeft met welk oogmerk zij in een kwestie als deze” toezicht uitoefent. Het belang van het kind en zijn ouders is ‘compleet uit het oog verloren.’ Ziekenhuis en inspectie faalden op “schokkende wijze.” De IGZ geeft toe dat het ‘ernstige fouten’ maakte, maar de NO moet dat allemaal niet zo “uitvergroten”. Het ziekenhuis stelde zich kil en berekend op. Informatie werd verdoezeld en falen werd gemaskeerd. De NO merkte de IGZ al eerder aan als een falend instrument. Nooit eerder zag de ombudsman een “zo ernstig disfunctioneren” van een overheidsorgaan.

Intussen liggen er nog 25 ‘plankzaken’ te wachten tot ze vanzelf zijn uitgedoofd.

 

4. Bestuurlijk falen

NRC 21-3-07

“In het jongste jaarverslag van de 25-jarige Nationale Ombudsman staat niets waarover de burger zich hoeft te verbazen. En veel waarover hij zich grote zorgen dient te maken.”

De NO heeft de normen voor behoorlijk handelen ontwikkeld die algemeen worden erkend. En toch is nog geen nationale ombudsman erin geslaagd opinieleider in het politieke of bestuurlijke debat te worden. Moet de jaarlijkse litanie van frustratie en verdriet, keurig gebonden, stil naast de verslagen over de vorige 24 jaar worden gezet om daar te worden vergeten? Weg geboekt onder ‘bedrijfsongevallen – divers’? Dit is doorgaans wel het lot dat nationale ombudsmannen in politiek Den Haag is beschoren. Weliswaar ingesteld als ‘Hoog College van Staat’, maar in de Haagse pikorde en de media toch een weinig geciteerd en niet zo politiek invloedrijk orgaan gebleven.

 

ONS Noord Oostpolder 17-5-11

“Integraal Gebiedsgericht Werken (IGW) is een ongekend financieel debacle door bestuurlijke onmacht.” Integraal Gebiedsgericht Werken, kort gezegd IGW, is in 2006 geïntroduceerd als hét politieke speeltje van het voormalig college van B+W. De gemeente wilde samen met een aantal partners zoals de woningcorporatie Mercatus Woondiensten, de politie regio Flevoland, district Noord, basiseenheid Noordoostpolder/ Urk en de Carrefour Welzijnsgroep Noordoostpolder de leefbaarheid in de wijken en de dorpen verbeteren. Centrale vraag was: “Wat kan de burger daar zelf in betekenen en hoe krijgen de gemeente en de samenwerkingspartners de burger ook zo ver dat hij/ zij hier een rol in gaat spelen?” Dat partijen uit de gemeenteraad al geruime tijd twijfels hadden over nut en noodzaak van deze vorm van ‘burgerparticipatie’ leidde uiteindelijk tot een onderzoek van de onafhankelijke Rekenkamer. De conclusies zijn verbijsterend: “Er ontbreekt een centraal aangestuurde regie. Er ontbreekt een startdocument en er is nauwelijks ambtelijke aansturing. Er zijn onvoldoende beleidslijnen ontwikkeld. Niemand voelde zich verantwoordelijk voor de beleidsvoering. En tenslotte, er zijn vooraf geen doelen gedefinieerd waardoor een verantwoorde evaluatie onmogelijk is. Dit ondanks dat samenwerkende partners hebben afgesproken met de gemeente doelen te concretiseren tot meetbare doelstellingen Het ontbreken van heldere doelen, afbakening en monitorgegevens over de situatie in de wijken en dorpen en over de doelbereiking zorgt er ook voor dat de gemeente onvoldoende verantwoording af kan leggen en de facto aflegt over de voortgang en de bereikte resultaten van IGW “.

 

Telegraaf 4-12-13

Column Mildred Hofkes

“Bestuurlijk falen kost onze maatschappij geld, veel geld.”

Wij hebben een bestuurlijke elite nodig met durf, moed, eerlijkheid en het vermogen tot zelfreflectie. Wij willen en verdienen nieuwe bestuurders met een heldere visie op duurzaamheid en op eerlijk geld verdienen. Bestuurders met een idee, een nieuw plan, die ons inspireren met hun eigen voorbeeldgedrag. Laat ons als burgers zien hoe ons land er over twee tot vijf jaar uit kan gaan zien, hoe mooi onze toekomst kan zijn, en wij zullen u volgen.

 

Volkskrant 16-12-09

Enquêtecommissie Noord-Zuidlijn.

“Dat de aanleg van de Noord-Zuidlijn in Amsterdam is uitgemond in een bestuurlijk, technisch en financieel drama, is een conclusie die amper verrast….”

 

5. Chroom 6

NRC 2-10-14 NRC 6-3-15

“Defensie bleef na nieuwe regels onveilig werken met chroom-6.”

De kwestie rondom Defensie en het gebruik van de giftige verf breidt zich steeds verder uit. De NOS meldt dat reeds in 1987 bij het ministerie bekend was dat personeel in werkplaatsen onvoldoende beschermd werden tegen kankerverwekkende stoffen als chroom-6.

In 2001 scherpte het Ministerie de regels voor werken met Chroom-6-verf aan. Recentelijk is op luchtbasis Volkel nog op onveilige wijze met de verf gewerkt.

6. Grondaffaire Apeldoorn

NRC 24-1-12

“Wethouder Apeldoorn weg na grondaffaire. ”Het stadsbestuur heeft het grondbedrijf jarenlang als melkkoe gebruikt. In het slechtste geval moet er de komende jaren 200 miljoen euro worden afgeboekt, zo concludeerde een enquêtecommissie uit de gemeenteraad vorige week. De affaire in Apeldoorn staat niet op zichzelf. Nederlandse gemeenten lijden gezamenlijk zo'n 3,2 miljard euro verlies door tekorten bij hun grondbedrijven. Gemeenten hebben jarenlang grond gekocht in de veronderstelling dat die bebouwd zou worden. Maar de vraag naar bouwlocaties en industrieterreinen zakte mede door de crisis in. Ook Apeldoorn rekende zich rijk aan bouwgrond die onverkoopbaar bleek.

7. Geschiedvervalsing

Binnenlands Bestuur 25-11-11 NRC 9-1-12

“Wilders’ historische besef schiet ernstig tekort.”

“Hongarije, Turkije, Frankrijk en ook de PVV willen bij wet vastleggen hoe de geschiedenis is verlopen. Dit is een bijzonder onverstandig idee.”

 

8. Hoge Raad

NRC 5-1-12 Commentaar en artikel

Voordracht drie nieuwe raadsheren voor de Hoge Raad.

In het geheim buigen voor PVV.

“Parlement koos onjuiste uitweg bij benoeming in Hoge Raad. Zo werd een grens overschreden: politieke inbreuk op de onafhankelijkheid van de rechter.”

“Hoge Raad boog voor tegenwind. Vasthouden eigen kandidaat tegen PVV in zou instituut beschadigen”

“Onrust Hoge Raad na politieke druk.”

9. Kroniek van een Verhuisdrama

Volkskrant 27-2-15

Amper twee jaar na opening verhuisde Kunsthal KAdE in Amersfoort al naar een nieuwe locatie. Verliespost 10 miljoen euro

10. Markt dat zijn de anderen / Markt is een mythe

Volkskrant 28-2-15

Goede zorg en goed onderwijs, dat is heel wat anders dan bovenaan lijstjes staan.

Markt is een mythe. Huurmarkt. Zorgmarkt. Arbeidsmarkt. Hou toch op! Koen Haegens somt vijf marktmantra’s op die we niet moeten geloven.

11. Terschelling begroting

Volkskrant 28-2-15

“Zomer 2012 ontdekt een boekhouder op Terschelling een enorm gat in de gemeentebegroting. Een ongeoorloofde truc kan uitkomst bieden. Het luidt het begin in van een schimmig politiek spel waarbij de normen worden opgerekt.”

12. Woningbouwcorporatie Portaal

NRC 6-3-15

“Fêteren op reerug en dure wijn. We zijn, in ouderwets Nederlands, gewoon belazerd."

Door onze redacteur Eppo König

Bij corporatie Portaal wordt net als bij Vestia strafrechtelijk onderzoek gedaan naar fraude en omkoping. „We zijn, in ouderwets Nederlands, gewoon belazerd.”

Bij woningcorporatie Portaal in Utrecht dachten ze begin 2012 dat een ‘Vestia-scenario’ zich nooit bij hen kon voordoen.

Een rampscenario zoals bij Vestia? Met banken die vele miljoenen opeisen en wel nú? Met een strafrechtelijk onderzoek naar fraude en omkoping door tussenpersonen? En met laakbaar gedrag van een eigen kasbeheerder? Dat zou bij Portaal in Utrecht, de vijfde woningcorporatie van Nederland met 56.000 woningen, nooit kunnen gebeuren, dachten ze begin 2012.

Maar het kon dus wel. Op veel kleinere schaal weliswaar. Door de dalende rente eisten banken in 2012 meer onderpand op derivaten (renteverzekeringen), terwijl ABN Amro juist haar kredietverlening aan Portaal staakte. In juni van dat jaar stonden de derivaten van Portaal 550 miljoen euro ‘in de min’. De corporatie kwam tijdelijk onder verscherpte controle te staan van de toezichthouder, het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV). En nu blijkt Portaal een van de achttien corporaties te zijn die op verzoek van CFV forensisch onderzoek heeft gedaan naar tussenpersonen. Portaals externe financieel adviseur Jan-Hein G. heeft heimelijk provisie op transacties ontvangen van tussenpersoon Arjan G., een hoofdverdachte in de Vestia-zaak die voor Portaal de contracten met banken regelde. De kasbeheerder van Portaal wordt niet verdacht door justitie. Hij is wel op non-actief gesteld.

Via Jan-Hein G. kwam Portaal zo in contact met Arjan G.. Als tussenpersoon ging hij de transacties met banken en het papierwerk regelen. Arjan G. kreeg daarvoor provisie van banken. „Het ging misschien om 25.000 euro tot soms 1,5 ton per transactie”, schat Van der Zeep. Wat ze bij Portaal alleen niet wisten, is dat Arjan G. de helft, later eenderde, doorbetaalde aan Jan-Hein G. In totaal zouden Jan-Hein G. en zijn compagnon van Censum over meerdere jaren 1,2 miljoen euro van Fifa hebben ontvangen. Niet alleen via Portaal, maar ook via andere corporaties – en bovenop hun vaste uurtarief van circa 200 euro. Het Openbaar Ministerie doet onderzoek naar fraude en omkoping. Begin 2012 kwam het Vestia-schandaal in de media en werden Arjan G. en Fifa genoemd. „We schrokken enorm”, zegt financieel directeur Dirk Jan van der Zeep. „We hebben accountant PWC direct gevraagd om forensisch onderzoek te doen naar Fifa en onze eigen medewerkers, onder wie de kasbeheerder.” Het was een „vrij moeizaam onderzoek”, volgens Van der Zeep. „PWC was aangewezen op onze eigen administratie en interviews met de medewerkers. Maar voor de transactiebevestigingen van de derivaten hadden we de banken nodig. Die wilden niet allemaal meewerken.”

PWC kon niet zeggen of de transacties ‘marktconform’ waren geweest. Het Openbaar Ministerie meldde dat er geen reden was voor strafrechtelijk onderzoek naar Fifa en Portaal – ook al was hier geen uitgebreid onderzoek naar gedaan. „Toen hebben we zelf het onderzoek maar gesloten, omdat we niet verder kwamen en er niets onoorbaars leek te zijn gebeurd.”

Portaal verbrak wel alle contacten met Arjan G. en Fifa en nam eind 2012 ook afscheid van Jan-Hein G. als adviseur. Ze vroegen Jan-Hein G. om een schriftelijke verklaring dat hij geen heimelijke geldstromen had ontvangen en die verstrekte hij Portaal ook. „Hij reageerde heel fel op verdenkingen in zijn richting.”

Anderhalf jaar lang gebeurde er niets. Totdat toezichthouder CFV zich medio vorig jaar meldde bij Portaal. Ze hadden een deel van de administratie en mailbox van Arjan G. en zeiden dat er aanleiding was voor onderzoek. Van der Zeep: „Het was schokkend. Het was direct duidelijk dat Arjan G. en Jan-Hein G. ons – in ouderwets Nederlands – gewoon belazerd hadden.”

De kasbeheerder kreeg geen smeergeld, maar ging bijvoorbeeld vaak eten met ArjanG., soms meerdere keren per week. Met kerst kreeg hij dure wijn en een reerug – in strijd met de interne integriteitscode.

Los van de integriteitsschendingen is het de vraag in hoeverre Portaal gedupeerd is. „Je kunt je afvragen of we wel een marktconforme prijs voor onze producten hebben betaald. Het lijkt er sterk op dat Arjan G. en Jan-Hein G. bewust banken buiten sloten die geen provisie betaalden voor derivatencontracten.” „Wat ik er zelf van heb geleerd, is hoe beperkt de mogelijkheden voor forensisch onderzoek zijn. En we zijn naïef geweest. We, en ook onze accountant, dachten dat we onze treasury zeer goed op orde hadden. Dat bleek op allerlei fronten toch niet het geval te zijn.”

 

13. Zaak Gotlieb – NZA

NRC diverse publicaties 2014

Beleidsmedewerker Arthur Gotlieb (50) pleegde in januari zelfmoord nadat hij een lijvig bezwaarschrift had geschreven. Daarin vocht hij zijn negatieve werkbeoordeling aan en beschreef hij minutieus hoe slecht hij jarenlang was behandeld. Hij onthulde ook andere misstanden. Medische gegevens en concurrentiegevoelige informatie van zorgverzekeraars en ziekenhuizen bleken niet veilig bij de Nederlandse Zorgautoriteit. De toezichthouder accepteerde bemoeienis van het ministerie op individuele dossiers en de bestuursvoorzitter reisde veelvuldig op kosten van derden naar het buitenland.

Het relaas van Arthur Gotlieb kwam in de krant. De raad van bestuur trad af, minister Schippers (Zorg) liet onderzoek doen en aan het eind van de zomer lag er een vernietigend rapport met onder meer het advies de organisatie op te splitsen.

 

Er was hier veel verdriet, en boosheid

De zelfmoord van medewerker Arthur Gotlieb en de uitgelekte aanklacht die hij achterliet, veroorzaakten dit voorjaar een diepe crisis bij de Nederlandse Zorgautoriteit. Interim-voorzitter Maarten Ruys moet het vertrouwen herstellen. „We lagen helemaal op de grond. Dat moeten we weer opbouwen.”

 

Minister Schippers : Ik wist hier niks van

Minister Schippers van Volksgezondheid (VVD) wist niet dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) alarmerende verliezen bij ziekenhuizen verzweeg in het laatste rapport dat de toezichthouder haar bezorgde – en dat zij vervolgens doorstuurde naar de Tweede Kamer. In het NZa-rapport dat Schippers vlak voor Kerst naar de Tweede Kamer stuurde, ontbrak cruciale informatie: de conclusie dat vier op de tien ziekenhuizen in 2012 verliezen leden. NZa-bestuursvoorzitter Theo Langejan greep op het laatste moment in en schrapte die conclusie omdat hij „niet met slecht nieuws naar buiten wilde”, schreef klokkenluider Arthur Gotlieb in zijn omvangrijke dossier, dat in bezit is van NRC Handelsblad en nrc.next. De NZa wil zelf niet reageren op de berichtgeving door NRC en wacht het externe onderzoek af, dat vorige week werd aangekondigd.

“De toezichthouder op de zorgsector schendt al jaren de eigen regels.”

“Er zijn veel meer Gotlieb’s”

14. Zaak Jos van Rey

NRC diverse publicaties

Hoe kwam de zaak aan het rollen?

Dagblad De Limburger publiceerde op 1 oktober 2011 de eerste van een reeks artikelen van de journalisten Hans Goossen en Theo Sniekers over het door elkaar heen lopen van de politieke en zakelijke belangen van Van Rey. Het duo schreef ook een boek over de zaak, El Rey. Van jager tot prooi, in 2015 bekroond als beste journalistieke boek van het jaar.

Na de artikelen vroeg de gemeente Roermond oud-minister Winnie Sorgdrager en hoogleraar Paul Frissen om een onderzoek. Zij concludeerden in maart 2012 dat de vriendschap van Van Rey met Van Pol een jarenlange en evidente schijn van belangenverstrengeling opleverde. De gemeenteraad vond dat Van Rey kon aanblijven.

Daarmee leek de zaak afgedaan, maar in oktober 2012 werd duidelijk dat justitie kort na het raadsdebat een onderzoek opstartte. Daarbij werd Van Rey afgeluisterd. Justitie had langer willen tappen, maar moest voortijdig naar buiten treden toen onrechtmatigheden rondom een burgemeestersbenoeming in Roermond aan de orde kwamen.

 

“De corruptiezaak rond oud-senator en wethouder Jos van Rey (VVD) is uitgebreider dan tot nu toe bekend. Dat blijkt uit de dagvaardin.”

 

Vanochtend begint voor de rechtbank Rotterdam het corruptieproces tegen voormalig VVD-senator en ex-wethouder Jos van Rey (70). Samen met hem staan terecht de Roermondse projectontwikkelaar Piet van Pol (72) en ex-VVD-wethouder Tilman Scheurs (55), ook uit Roermond. De inhoudelijke behandeling begint 3,5 jaar na de inval van de Rijksrecherche in de woning van Van Rey.

 

Van Rey staat terecht voor omkoping, ronselen van stemmen, witwassen en schending van het ambtsgeheim. Hij zou nauwe contacten hebben onderhouden met drie bedrijven, waarbij de relatie van de wethouder (volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en economische ontwikkeling) met projectontwikkelaar Van Pol in het oog loopt. Die zou in ruil voor giften een voorkeursbehandeling hebben genoten en vertrouwelijke gemeente-informatie toegespeeld hebben gekregen. Mede dankzij manipulatie van de besluitvorming zou Van Pol projecten ter waarde van honderden miljoenen euro’s hebben kunnen bouwen.

 

Officier van justitie Esther Sachs trok gisteren liefst een half uur uit om nog maar eens uit te leggen dat een storing belette dat in september 2012 een telefoongesprek tussen toenmalig staatssecretaris Fred Teeven en zijn mede-VVD’er Jos van Rey werd opgenomen. Justitie tapte de laatste af vanwege een corruptieverdenking, maar net dat gesprek over een burgemeestersbenoeming in Roermond werd niet vastgelegd. Domme pech, legde de officier van justitie uit tijdens de regiezitting voor de rechtbank van Rotterdam.

 

Strafzaak tegen oud-senator is als een ballon leeggelopen

NRC13 juli 2016

Oud-VVD senator en lokaal politiek zwaargewicht Jos van Rey kreeg gisteren van de rechtbank Rotterdam een milde straf en een stevige veroordeling, maar lang niet op alle feiten die het Openbaar Ministerie hem ten laste had gelegd. Van de burgemeestersbenoeming waarin Van Rey informatie lekte maakte hij een ‘poppenkast’. Hij ‘rommelde’ met stemvolmachten. Hij vroeg geld van zakenlui voor zijn verkiezingskas en accepteerde dure reizen naar voetbalwedstrijden en vastgoedbeurzen. Dat kwalificeert als omkoping. Daarmee toonde hij zich niet integer en schaadde hij het vertrouwen in het openbaar bestuur. Hij was naïef en ‘uiterst onhandig’ in zijn bestuurlijke omgang met privérelaties. Zo ontstond een ‘fraudecultuur’, een sfeer van ‘voor wat hoort wat’, waarbij het beeld van ‘machtsbederf en corruptie bijna niet te onderdrukken is’. Maar bij dat beeld is het dan ook gebleven. Strafrechtelijk had het allemaal minder om het lijf dan het OM had betoogd.

Ondanks drie jaar onderzoek, zware opsporingsmiddelen als taps, peilbakens en een infiltrant, bewees het OM niet dat er ‘grootschalige ernstige fraude’ was waarbij ‘miljoenen euro’s onnodig in de zakken van projectontwikkelaars zijn gevloeid’. Zelden zal een megazaak waar de rechtbank 20 zittingsdagen voor uittrok, een lagere straf dan 240 uur taakstraf hebben opgeleverd. .

15. Spuiforum Den Haag

NRC 19-6-15

“Iedereen tegen? Dan gaan we het doen”

“Spuiforum is failliet van veelpartijendemocratie”.

Zelfs de wethouder is tegen, toch komt het Spuiforum er.

De stad Den Haag is het afschrikwekkende voorbeeld van hoe een versplinterd electoraat leidt tot bestuurlijke verlamming, betoogt Christiaan Weijts.

Het Nederlands Danstheater speelde deze week voor het allerlaatst in zijn eigen, 28 jaar jonge theaterzaal, de eerste zaal ter wereld die exclusief voor de dans is ontworpen door Rem Koolhaas. Dankzij die uitzonderlijke zaal groeide het dansgezelschap tot internationaal topniveau.

Aan het eind gingen de coulissen open en keek je in het kale karkas. De lampen kwamen omlaag – langzaam werd het gebouw ontmanteld en de dansers betuigden het eer met gebogen hoofden. Kippenvel op de duizend-en-één stoelen.

Waarom moet dit theater weg? Omdat het plaats moet maken voor het Spuiforum, het 200 miljoen kostende zalencomplex, waar ook de Anton Philipszaal en het Conservatorium in gaan komen. Maar wacht eens, dat plan was toch weggestemd? Uit alle peilingen blijkt steeds dat ongeveer 75 procent van de Haagse bevolking tegen het nieuwe gebouw is. Na de laatste gemeenteraadsverkiezingen is het toenmalige College weggestuurd, en het nieuwe had geen meerderheid voor het Spuiforum. Sterker nog: een grote winnaar was de Haagse Stadspartij, die kiezers won met een radicale anti-Spuiforumcampagne. En nog sterker: de voorman van die partij is zelfs de wethouder geworden die erover gaat (Stadsontwikkeling, Wonen, Duurzaamheid en Cultuur).

Toch komt het zalencomplex er, in een nieuwe vorm. Deze week stemde de gemeenteraad in met het nieuwe bestemmingsplan. Een commissie kiest de komende weken een winnaar uit drie gegadigde architecten, half juli, als iedereen met vakantie is, kan de raad daar formeel nog iets over zeggen, maar het besluit is nu onomkeerbaar.

Hoe kan dat toch? Wat zegt het over democratie als zelfs een overweldigende bevolkingsmeerderheid een plan niet kan tegenhouden waar nota bene de wethouder zelf de felste tegenstander van is?

Ligt het aan die wethouder? Ik geloof dat die man werkelijk zijn best doet, en op de site van zijn partij zet hij netjes en open op een rij wat de mogelijkheden waren wat betreft zetelverdelingen en Spuiforumvarianten, en hoe dit de minst beroerde uitkomst is. Het Haagse College is een coalitie van vijf partijen, en de oppositie telt tien fracties.

Die cijfers en deze extreem bizarre gang van zaken laten zien hoe onze democratische politiek elke slagkracht dreigt te verliezen. De stad Den Haag is het afschrikwekkende voorbeeld van hoe een versplinterd electoraat leidt tot bestuurlijke verlamming.

Noch het demos, noch de politici besturen hier werkelijk nog de polis. Die is in handen van obscure mechanismen die niemand echt begrijpt. Dit treurige Haagse voorbeeld laat de noodzaak zien van een nieuw kiesstelsel. Een hogere kiesdrempel kan helpen. Of de mogelijkheid om meerdere partijen te kiezen en daarbinnen een rangorde aan te brengen. Of kiezen op coalities in plaats van op partijen.

Als we niets veranderen treft heel Nederland hetzelfde lot als het Danstheater: een zinloze, huiveringwekkende ontmanteling.

16. ROC Leiden

NRC 27/28-6-15 NRC 3-10-15

Redding ROC Leiden dwingt tot rem op schaalvergroting.

Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde gisteren tegen een motie van de VVD om de school geen geld meer te geven.

Noodlijdend ROC Leiden sloot al 38 opleidingen. Het is niet duidelijk of leerlingen als gevolg van deze rigoureuze maatregelen aan het ROC Leiden nog wel kunnen afstuderen tot bijvoorbeeld stratenmaker, doktersassistent of autotechnicus.

De mbo-instelling kwam in de problemen door mismanagement en onverantwoorde vastgoedinvesteringen. Bestuurders lieten jaren geleden twee gigantische panden bouwen – die later voor onderwijs helemaal niet geschikt bleken. Om de gebouwen te betalen, stak ROC Leiden zich diep in de schulden en ging het ingewikkelde en riskante financiële constructies aan. Het bestuur bezuinigde op de docenten.

17 ICT

ICT Overheid

NRC 2-9-15

Capgemini maakt potje van ICT-projecten blijkt herhaaldelijk. Bij de overheid kan dat ongestraft.

 

ICT Defensie

NRC 10-5-14

Zeker 6 jaar te laat. 413 procent te duur. Maar wel een succes!

 

ICT Justitie

NRC 20-6-15

Het moest een ‘supersysteem ’worden, dat automatisch fraude zou opsporen. Maar het werd een kostbaar fiasco, doorgedrukt door de top van Justitie en uit het zicht gehouden van de Tweede Kamer.

 

NRC 5-9-15

Topambtenaar had banden met omstreden consultants ICT en Justitie werkte met ICT’ers die onderzocht werden.

 

ICT Nationale Politie

NRC 21-2-15

Een ongekend lucratieve klus. ICT Nationale Politie. Samenvoeging van computersystemen van diverse politiekorpsen dreigde mis te lopen. Minister Opstelten week af van de normale procedures en inkoopregels en trok bijna 2 miljoen euro uit voor twee consultants.

 

ICT Gemeenten

NRC 17-10-15

"Gemeenten zijn een melkkoe, en die moet niet rennen, liefst ook niet denken of iets willen, maar braaf stilstaan, gras vreten en melk geven.”

Bijna alle Nederlandse gemeenten gebruiken ICT systemen van twee bedrijven: Centric en Pink Roccade. De klant is niet bepaald koning in de markt voor gemeentelijke software. De relatie lijkt eerder een gijzeling door PinkRoccade en Centric, die samen voor negen van de tien gemeenten hoofdleverancier zijn.

Dat blijkt uit onderzoek van deze krant en Reporter Radio: een enquête onder Nederlandse gemeenten, gesprekken met ambtenaren en experts, en interne documenten. Daaruit komt een beeld naar boven van een disfunctionele markt die door leveranciers maximaal wordt benut. En van gemeenten die de situatie door onkunde, gewenning of hulpeloosheid grotendeels op haar beloop laten. Gevolg: gemeenten geven onnodig honderden miljoenen per jaar te veel uit, schatten deskundigen. ICT-systemen zijn niet up-to-date, digitale dienstverlening aan burgers blijft achter.

Volgens conservatieve schattingen geven gemeenten jaarlijks nu al tussen de 1,5 en 2 miljard euro uit aan ICT. Dat zal de komende jaren toenemen, nu het Rijk ze verantwoordelijk heeft gemaakt voor jeugdzorg, langdurige zorg en arbeidsmarktgehandicapten. Dat vergt weer nieuwe software. Terug naar de verbouwereerde gemeenteambtenaar.

Leveranciers gebruiken hun macht ook om voor simpele handelingen hoge bedragen te vragen, oordelen veel ambtenaren. Vasthoudende onderhandelaars ontdekken namelijk forse marges. Een ICT-ambtenaar van een middelgrote gemeente vertelt hoe Centric voor het installeren van een standaardkoppeling tussen twee courante programma’s 22.500 euro vroeg. De ambtenaar weigerde te betalen. Tot verbazing van de accountmanager van Centric, die van geen enkele andere gemeente een klacht had gekregen. Deze ambtenaar kreeg een nieuwe offerte: 7.500 euro.

Leveranciers berekenen kosten per inwoner, zodat grote gemeenten voor dezelfde software meer betalen. Ook de niet-onderhandelbare uurtarieven vormen een bron van ergernis: „Ik wilde geen 150 euro per uur betalen”, aldus een ambtenaar. “Ik kreeg te horen: Dan komen we toch niet?”

 

18 Wiet

NRC 11-4-15

Oud-minister Ivo Opstelten (VVD) gebruikte de rapporten om de harde aanpak van wietteelt te rechtvaardigen, maar het wetenschappelijk fundament daarvoor is brozer dan voorgesteld. Zo zou het overgrote deel van de nederwiet naar het buitenland gaan. Elke poging van burgemeesters om wietteelt te reguleren veegde het ministerie er de afgelopen jaren mee van tafel. Zolang veel wiet de grens over gaat, is de gedachte, helpt regulering niet tegen illegale plantages en georganiseerde misdaad in Nederland. Maar de KLPD-onderzoeker die in 2006 het rapport publiceerde waarop het ministerie de hoge exportschatting baseerde, kaartte intern aan dat dit niet de conclusie was uit zijn onderzoek. Daaruit bleek namelijk: we weten het niet.

Twee wietkwekers zijn gisteren door het gerechtshof in Leeuwarden alsnog veroordeeld tot drie maanden voorwaardelijke gevangenisstraf.

Rechters laveren tussen strenger softdrugsbeleid en de dagelijkse praktijk in coffeeshops. In hun uitspraken zeggen ze: wetgever, los dit op!

 

19. Geweld door gemeenteraadslid 

NRC 7-7-15

Julien Penders, CDA-raadslid in Echt-Susteren, sloeg op Kerstavond 2011 een cafébezoeker een schedelbasisfractuur. Hij was al eens veroordeeld voor geweld.

“Omdat we een landelijke partij zijn, komt dit onder een vergrootglas te liggen”, moppert Mark Rooijen, voorzitter van de CDA-afdeling Echt-Susteren. Hij noemt het een “jeugdzonde”.

 

20. Politieke mores in Bloemendaal

NRC 7-7-15 NRC 25-9-15 NRC 26-9-15 NRC 30-9-15

Er is een sterke netwerkcultuur: ‘regelen met vriendjes’. Dan kun je het vanuit de gemeente niet snel goed organiseren, aldus een raadslid.

Een oud-burgemeester: Ik ben met alle egards binnengehaald. Na drie maanden ontving ik signalen van de VVD-fractie. Men was gewend dat de burgemeester doet wat de fractie wil.

Een raadslid: In Bloemendaal woont een extreem mondige bevolking die zeer succesvol en ambitieus is. Zij zetten keihard in om hun zin te krijgen en beschikken over voldoende kapitaal om zaken snel te juridiseren.

De puinruimer van Bloemendaal stapt op. Burgemeester Aaltje Emmens kan ook niet functioneren in probleemgemeente.

Interview burgemeester

‘Bloemendaal stikt in haar eigen politieke spel".

Ze wilde de verziekte politieke cultuur doorbreken. Precies die zurigheid brak haar op.

„Er is een aantal raadsleden, verdeeld overigens over verschillende partijen, dat de boel telkens weet te ontregelen en daar genoegen in schept. Ze zijn bezig met afbraak in plaats van samen constructief iets opbouwen".

„Waarom zijn sommige mensen in de politiek in Bloemendaal niet gelukkig? Waarom zitten ze elkaar zó dwars? Wij, politici, zijn er toch om de wereld iets beter te maken? Dat mensen die verantwoordelijkheid niet nemen, vind ik heel moeilijk te verteren.”

21. MH17 Identificatierel rond George Maat

NRC 8-7-15

‘Lezing over MH17-lichaamsresten was wél zorgvuldig’.

Toch moest hij weg. “De minister zelf zit erachter.” De politie heeft een feitenonderzoek uitgevoerd naar de lezing van Maat. Het onderzoek toonde aan dat ik binnen de bestaande kaders van het LTFO had gewerkt, kreeg ik te horen. Het rapport zelf en het relaas heeft hij nooit gekregen. Ook geen van de anderen die de politie heeft gesproken. Dat vindt Maat raar. Zeker omdat minister van Veiligheid en Justitie Ard van der Steur twee dagen later een brief naar de Tweede Kamer stuurde waarin Maat ineens wel een verwijt wordt gemaakt. Op grond van een samenvatting die afwijkt van het ‘relaas ’ dat Maat te horen kreeg.

“Ik heb van een betrouwbare bron gehoord dat de minister heeft ingegrepen omdat hij in het begin zulke ferme uitspraken deed.”

Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) praat morgen met anatoom George Maat, meldde hij gisteren in een brief aan de Tweede Kamer. Hij schrijft nu te hopen dat de anatoom in de toekomst weer meewerkt aan grote identificatieonderzoeken.

22. Ministerie van Veiligheid en Justitie.

NRC 14-3-15 NRC 9-7-15 NRC 17-9-15 NRC 24-9-15 NRC 26-9-15 NRC 2-10-15

Aftreden Opstelten en Teeven onthult problemen bij Justitie.

De crisis draaide om de plicht van de minister om de Kamer volledig in te lichten, de kern van de democratische verantwoording dus. Daaronder begrepen: tijdig, vlot en waarheidsgetrouw. Op al die onderdelen faalde Opstelten, deels door eigen schuld – een slordig, in zekere zin overmoedig en te stellig optreden. Maar het was ook te wijten aan het departement. Het verstrekken van informatie duurde te lang, het was onvoldoende nauwkeurig en kwam met horten en stoten op gang, onder zware mediadruk.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid geldt in Den Haag als de bewaker van de rechtsstaat. Toch ging het juist op dit grote departement de afgelopen tijd vaak ernstig mis. Wat is er aan de hand?

7 plagen:

1. Imago voor alles.

2. Overal vijanden zien.

3. Een niet te controleren minister.

4. Waan van de dag.

5. Slang zonder kop.

6. Obsessie met daadkracht.

7. De-juridisering van de ambtelijke top.

Begroting Justitie is drijfzand. Is het mogelijk om jarenlang zwaar te bezuinigen op Justitie en de burger tegelijk betere resultaten voor te spiegelen? Namelijk een sterkere rechtsstaat en meer veiligheid? De voormalige VVD-bewindslieden Opstelten en Teeven op Justitie hebben deze luchtballon vijf jaar in de lucht weten te houden.Vooral dankzij hun retorisch talent, knappe bestuurlijke en politieke manoeuvres, en gebrek aan tegendruk.

 

Foto Folkert van der G

Hij paste eerst wat petjes en een brilletje in het kantoor van zijn advocaat, Stijn Franken, terwijl freelance fotograaf Ferry de Kok toekeek. Daarna ging De Kok op straat staan wachten, tot de moordenaar van Pim Fortuyn naar buiten kwam en een paar keer heen en weer liep voor de foto. Zo ging het in juni vorig jaar, een dag voordat De Telegraaf de foto groot op de voorpagina afdrukte, onder de kop ‘Volkert duikt op’. In een bijbehorend bericht schreef de krant toen dat hij zich„ niet verzette tegen een onverwachte foto”. De Kok jubelde op Facebook dat het hem eindelijk gelukt was, "na ruim een maand van vele uren posten”. Maar het was dus afgesproken werk.

Het Openbaar Ministerie (OM) verklaarde dinsdag dat het één dag voor de publicatie van de foto op de hoogte was. Van der Steur bevestigde dat in de Kamer. In een interview met de Volkskrant zei Van der G.’s voormalig advocaat Stijn Franken echter dat er maanden overleg aan die foto was voorafgegaan met reclassering, OM én het ministerie: alles was in scène gezet om een jacht op Van der G. te voorkomen.

Anders dan Van der Steur meldde, wist het OM al lang dat een foto van Van der G. zou worden gemaakt.

De top van het ministerie van Veiligheid en Justitie was er van op de hoogte dat vorig jaar het maken van een foto van Volkert van der G. in scène werd gezet – ondanks een mediaverbod.

Minister Van der Steur kan zich geen fouten meer veroorloven in de zaak rond Volkert van der G.

 

Ministerie dat stommetje blijft spelen.

Het gedoe rond de Volkert-foto legt opnieuw de problemen op het ministerie van Veiligheid&Justitie bloot.

Van der Steur gaf verkeerde antwoorden. Hij zei dat het OM daags voor het maken van de foto op de hoogte was gesteld. Terwijl daar maanden overleg aan voorafgegaan was. Zoiets hadden ambtenaren ook tegen Van der Steur gezegd, vlak voor hij de Tweede Kamer vorige week uitleg gaf. Ze noemden dat een ‘voortraject’. Van der Steur negeerde die informatie, net als de waarschuwing van de advocaat van Van der G. dat het ministerie "geen stommetje moest spelen".

 

Volkskrant 1-10-15 Commentaar

Justitie onder vuur

Met bluffen en liegen kan de top van Justitie gebrek aan competentie en politiek gevoel niet maskeren.

Vandaag moet minister Van der Scheur in de Tweede Kamer verantwoording afleggen over de affaire met get fotograferen van Volkert van der G. Een tamelijk potsierlijke kwestie, in de eerste plaats omdat “ten behoeve van de regievoering” rond het vrijkomen van Van der G. zelfs een loodzware “hoog-ambtelijke stuurgroep” werd ingesteld. Als het ergens in en buiten die stuurgroep aan ontbrak dan was het wel de regie.

 

Column Folkert Jensma

Kamer wil Van der G. liefst zelf klem zetten

Sinds premier Rutte verklaarde dat de minister die Volkert van der G. met proefverlof zou laten gaan zéker zou worden ontslagen, is het eigenlijk al mis. Veel politici hebben moeite om zich niet persoonlijk te mengen in de bestraffing van de moordenaar van Fortuyn. Dat is treurig omdat in een rechtsstaat iedereen gelijk is, dezelfde bescherming en dezelfde burgerrechten geniet. Juist in de bejegening van diegenen die het meest verwerpelijk worden gevonden, laat de rechtsstaat zich kennen. Noem het beschaving, humaniteit, of gewoon de grondwet.

 

Veiligheid, een trots VVD-bastion

Veiligheid en Justitie is voor de VVD wat Sociale Zaken is voor de PvdA: het ministerie van twéé bewindspersonen van de eigen kleur werden aangesteld. Maar van dat trotse VVD-bastion is niet veel meer over. “Vijf jaar de VVD op Justitie is vijf jaar een puinhoop”, smaalt D66-leider Alexander Pechtold.

 

23. Prutswerk OM

NRC 19-4-14

Column Folkert Jensma

Een strafzaak van een wietteler werd pas na vier jaar vervolgd. En wel omdat het dossier „wel ergens op het parket moet hebben gelegen maar waar dat is geweest, is niet meer na te gaan”, aldus de openhartige officier. De rechter in de afgestofte wietzaak vond de vervolging zodanig in strijd met een ‘goede procesorde’ dat hij er een streep door zette: niet ontvankelijk. De deskundigen die de krant raadpleegde vonden dat de rechter helemaal gelijk had, maar het van de Hoge Raad nooit zou krijgen. Die vergeeft het OM namelijk bijna alles. Aan het recht op vervolgen mag van de hoogste rechter alleen in héél uitzonderlijke gevallen worden getornd. De lagere rechter mag de verdachte alleen compenseren met een wat lagere straf.

Op de werkvloer blijven rechters zich echter verzetten tegen prutswerk. Neem de kantonrechter in Almelo die, alweer anderhalve zomer geleden, het Openbaar Ministerie behalve incompetentie ook gebrek aan beschaving verweet. Hier werd een zaak wegens onverzekerd rijden met een brommer afgekapt. Volgens de rechter had het OM relevante informatie „blind naast zich neergelegd”, bekeek het eerdere uitspraken niet en reageerde het niet op brieven.

24. Politiek, Rechtsstaat en Democratie

Politicus en ambtenaar als merk

NRC 21-2-15

Als overheden en rechters geen ruimte meer hebben schappelijk te oordelen over normale vergissingen, dan weten burgers en andere overheden genoeg: dan is onredelijkheid de norm geworden. Foutloosheid suggereren. Iemand zijn die je nooit kunt zijn. Een reputatie in plaats van een persoon. Zo opereert de rijksoverheid zelf inmiddels ook. Het pijnlijkste politieke nieuwtje van de laatste weken had precies hiermee te maken. Dit ging erover dat de Reclame Code Commissie de televisiespotjes afkeurde waarin het ministerie van Volksgezondheid de decentralisatie van de langdurige zorg toelichtte. Mierzoete beelden van mevrouw Pieternaai ,”zwak ter been, die “gelukkig” hulp van “professionals en haar gemeente” zou behouden”. Zo kan mijn tante lekker thuis blijven wonen”, zei een familielid in het spotje. Alleen stond het behoud van die professionele hulp niet vast: dat was het hele punt van die decentralisatie.

“De commercials schaden het vertrouwen (…) in de juistheid en volledigheid van denkbeelden die de overheid verspreidt”, schreef de Reclame Code Commissie. Dodelijk: het departement was de eigen reputatie zo ijverig aan het managen dat ze de feiten maar even opgeleukt hadden.

 

Parlementaire enquêtes

NRC 23-5-15 Column Bas Heijne: Doodskop

In Nederland gaat het meestal ook over geld, maar dan over gemeenschapsgeld. Over wat het bestuurlijk onvermogen de burger wel niet heeft gekost. Je kunt al die parlementaire enquêtes zo samenvatten: de bestuurlijke klasse blijkt in de greep te hebben verkeerd van een idee – privatisering, marktwerking, automatisering – dat uiteindelijk maar half begrepen werd, maar werd doorgedrukt op de nietsontziende manier die bekeerde gelovigen eigen is. Achteraf kan niemand zich meer voorstellen wat er zo goed aan was, maar dan zijn wel alweer heel wat verspilde miljoenen, verscheurde brieven en ruziënde bewindslieden verder. De commissie komt dan met een rapport waarin staat dat het nog veel erger was dan men had verwacht. Daarna hoor je er niks meer van.

Enquête financieel stelsel

NRC 24-1-12

Parlementaire enquêtecommissie de Wit doet speurwerk naar de overname door de staat van ABN Amro en Fortis. Een speurtocht naar de waarheid achter 16,8 miljard.

ABN Amro en Fortis werden in 2008 van de wisse dood gered. Een noodzakelijke maar vooral dure operatie.

AD 2014

Voorzitter Jan de Wit neemt afscheid. Hij liet zien dat we miljarden euro’s te veel betaalden.

De Politieke Realityshow

NRC 27-6-15

In politiek Den Haag zetten politici en journalisten elkaar klem met scripts waarin iedereen zijn vaste karikaturale rol speelt. Niemand voelt zich daar echt goed bij, merkte politiek redacteur Derk Stokmans in acht jaar Den Haag.

Reputatieverlies politici

NRC 4/5-4-15

“Politicus anno nu: Wat ben ik goed! Wat ben ik enorm goed!”

 

Uitholling Rechtsstaat

NRC 9-4-08

Tjeenk Willink: Publieke onrust is schuld van politiek.

“Dijsselbloem: de afbrokkeling van de legitimiteit van het staatsbestel is misschien wel een groter gevaar dan terrorisme.”

VVD en de rechtsstaat

 

NRC 12-3-15

De liberale rechtsstaat wankelt

Column Marc Chavannes: Kan de VVD nu eens serieus omgaan met recht&justitie?

De politieke meerderheid heeft altijd gelijk. Hogere principes zijn er niet.

Het optreden van minister-president Rutte was virtuoos. Hij beperkte hoogst behendig de partijpolitieke schade van het aftreden van zijn gezichtsbepalende collega’s Opstelten en Teeven. Tegelijk was zijn solo een bekroning van de roekeloze omgang van de VVD met de Nederlandse rechtsstaat

 

NRC 24-1-12

Rechtsstaat rafelt.

Het kabinet lijkt weinig waarde te hechten aan het liberale gedachtegoed. Zie de verhoging van griffierechten en de minimumstraffen, constateren Ed Nijpels en Jan Wolter Wabeke.

 

Zelfredzame burger

NRC 17-7-15 NRC 30-9-15

De zelfredzame burger is een gevaarlijke beleidsfantasie.

Zelfredzaamheid inroepen terwijl er veel hulpbehoevenden bijkomen is dubieus en weinig realistisch. De overheid moet verre van dit begrip blijven.

Een verzorgingsstaat die uit kostenoverwegingen zorgtaken afstoot, doet niet waarvoor ze is opgericht en kan niet van vrije burgers verlangen dat ze die taken overnemen.

‘Eigen kracht is iets anders dan iemand aan zijn lot overlaten’

Hedda van Lieshout, bestuurder van de Eigen Kracht Centrale, baalt ontzettend. Haar stichting helpt hulpbehoevende burgers om zelf een plan te maken ter verbetering van de eigen situatie. Eigen kracht pur sang. Maar de term wordt door gemeenten systematisch misbruikt, vindt ze. Nu weer in Zoetermeer. De gemeente ging uit van de eigen kracht van een door verstandelijke beperkingen geplaagd gezin: een zoon overleed door verwaarlozing; het huis was sterk vervuild. Dit is geen uitzondering, zegt Van Lieshout. „Veel gemeenten doen alsof eigen kracht betekent: zoek het zelf maar uit, burger. Een enorme misvatting.”

NRC 24-9-15

Column Marc Chavannes

Toezicht op concurrentie in de zorg is een flipperkast

De opstandige huisartsen zijn blij maar nog niet tevreden. Gelijk hebben zij. Terwijl zij eerst miljoenenboetes kregen opgelegd wegens ongeoorloofde kartelvorming, sprak de voorzitter van concurrentietoezichthouder ACM zaterdag in deze krant het verlossende woord: ontspan en ga maar lekker samenwerken. Verstandig maar ook verbluffend.

In zijn toespraak op het kennissymposium De Staat van Nederland zette voormalig vicepresident van de Raad van State Tjeenk Willink maandag de kenmerken van de democratische rechtsstaat nog maar eens op een rij: democratische legitimatie, publieke verantwoording, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Geen wereldwonderen, maar als je kijkt naar zo’n ingrijpende koerswijziging van de Autoriteit Consument en Markt dan gaan er wel waarschuwingslampjes knipperen.

 

Overheid vergeet burge bij grote stelselwijzigingen, zegt Nationale Ombudsman

NRC 28-8-15

Rapport: Chaos bij uitbetaling persoonsgebonden budgetten staat niet op zichzelf, concludeert ombudsman.

Weer een onvoldoende.

Wat ging er vanaf begin dit jaar mis bij het uitbetalen van zorggeld aan chronisch zieken en ouderen? In een rapport beschrijft de Nationale ombudsman drie problemen. En die, schrijft hij, staan voor meer.

1. Slechte voorbereiding “In de voorbereidende periode is onvoldoende onderzocht wat er eventueel mis zou kunnen gaan met betalingen.”

2. Ingewikkeld systeem “Als er maar een klein gegeven onjuist was ingevuld, blokkeerde het systeem wat weer gevolgen had voor de uitbetaling. Deze problemen met het systeem zijn overigens tot op de dag van vandaag niet opgelost.”

3. Matige informatievoorziening “De SVB was telefonisch slecht te bereiken. Budgethouders die belden kregen een voicemailbericht met de mededeling dat het erg druk was en zij daarom beter op een ander tijdstip konden terugbellen.”

 

Overheidscampagnes

Binnenlands Bestuur 20-1-12

Het is een industrie geworden. Het is echt weggegooid geld.

 

25. Poldermodel bevordert corruptie

Volkskrant 28-2-15

“Mark Verheijen(VVD) handelde als gedeputeerde van de provincie Limburg vaak op het randje van integer”

 

26. PVV en Rechtsstaat

NRC 27-11-11

“Voor de PVV is de rechtsstaat maar lastig. Wie onwelgevallige meningen heeft is de volksvijand en moet ophoepelen.”

 

27. Weigerambtenaar PVV

NRC 16-11-11

Houding PVV is pijnlijk voor VVD. De PVV heeft wel iets uit te leggen: onlangs zei de partij te komen met een initiatiefwetsvoorstel.

Wilders fascist

NRC 10-1-12

Een student aan de Universiteit van Tilburg kreeg een 10 voor een scriptie waarin hij ‘bewijst’ dat Wilders een fascist is.

 

28. Aftakeling PvdA

NRC 20-6-15

Column Bas Heijne

Het ongeluk van de PvdA is niet dat ze in een regering nou eenmaal compromissen moet sluiten, zoals Samsom ieder partijcongres snikkend verkondigt, maar het duizelingwekkende gebrek aan overtuiging. Men vindt van alles, maar gelooft in niks.

 

29. Angst

NRC 13/14-12-14 NRC 27-4-15

“Waarom angst een politiek massaproduct kon worden”

“Overheid zaait nodeloos angst voor terreur. ‘Code oranje’ zegt niks over terreur. Heeft het kabinet baat bij angst?”

 

Symboolpolitiek wint het bijna altijd van gewone politiek.

 

Kleine les van 2014: als een PvdA’er nog in het nieuws komt met een misstand, gaat de misstand over de PvdA’er zelf. Zo mochten we deze week de ontluisterende reactie van oud-partijvoorzitter Ruud Koole aanschouwen nadat ze hem afserveerden voor de Eerste Kamer.

 

Politici draaien rondjes in een vicieuze cirkel van eigen makelij. Zij houden afstand van (deskundige) elites uit angst voor opstandige burgers. Zij spreken burgers naar de mond om die angsten te ‘benoemen’. Zodat deze angsten slechts toenemen.

Buro Jansen & Janssen, het onderzoeksbureau dat politie, justitie en inlichtingendiensten kritisch volgt, zegt dat de Dreigingsbeelden Terrorisme Nederland (DTN) het karakter hebben van nieuwsberichten met zwaar aangezette koppen zonder duidelijke bronvermelding en analyse, en zeker niet bedoeld zijn om angst weg te nemen.

 

30. Burgerinitiatieven

AD 11-12-13

Burgerinitiatieven leiden tot niets. Politici hebben de mond vol van betrokken burgers. Met het burgerinitiatief zou de afstand tussen volk en tweede kamer kleiner worden. Gisteren werd het zoveelste ingediend. Maar nog nooit leidde zo’n initiatief tot een wetswijziging. “Het is ontzettend gênant”.

 

31. Politiek is boekhouden geworden

NRC 24-6-15

Toespraak Jesse Klaver: Breng niet alles terug tot een rekensom

Politiek is boekhouden geworden. Dat heeft ons toenemende ongelijkheid, vervuiling en een wantrouwende overheid gebracht. Het begint allemaal met het stellen van de juiste vragen.

 

32. Prettig contact met de overheid

NRC 3-9-15

Column Marc Chavannes

Ze zijn ook bezig met de nieuwe democratie waarin de mensen samen bepalen hoe hun leven er uit ziet. De overheid helpt graag. Zie het project “Prettig Contact met de Overheid” – ik verzin het niet – dat gisteren een conferentie organiseerde over “Toekomstbestendig Goed Bestuur”. De nieuwe overheid is flink maar ook heel aardig.

Nu verschillende gemeentes, ook in het Westland, de komst van windturbines op hun gebied afwijzen, moet de regering kiezen: doordrukken of meer mensen erbij betrekken dan handige grondbezitters. Voorlopig zitten we met een nieuwe overheid zonder benul van een nieuwe democratie.

 

33. Nationale democratie als poppenkast

NRC 3-10-15 Column Carolien de Gruyter

Economisch beleid werd Europees, democratie niet, dat is een mismatch die burgers balorig maakt.

Het komende referendum in Nederland over het Europese associatieakkoord met Oekraïne is, wat je er verder ook van vindt, een teken dat globalisering en nationale democratie steeds moeilijker samengaan.

Voor een goed gesprek over handelsakkoorden, zoals die met Oekraïne, moet je dus niet in Den Haag zijn. De Eerste en Tweede Kamer praten net als parlementen in andere landen over zo’n akkoord. Zelden over, zeg, importheffingen op een bepaald type aardappel – want op zulke kwesties komt het in praktijk neer.

 

34. Kenniseconomie; Tirannie van dom model

NRC 3-10-15 Column Piet Borst

Hoe inventief moet je zijn om te roepen dat Nederland het van kennis moet hebben? Niet heel inventief. Ons parlement heeft in 2010 kamerbreed een motie aangenomen dat Nederland tot de top-5 kennis economieën van de wereld moet gaan behoren. Premier Rutte doet daar nog een schepje bovenop: “Nederland innovatieland” roept hij in Brussel. Roepen gaat ons goed af, maar hoe inventief moet je zijn om geld vrij te maken om daadwerkelijk te investeren in kennis? Heel inventief. Daar heb je politici van formaat voor nodig, zoals Merkel en Schäuble. Geen Duits begrotingstekort en veel geld voor kennis. Wij hebben Rutte en Dijsselbloem, apetrots dat zij het begrotingstekort onder de 3 procent hebben gekregen. Zij zeggen er niet bij hoeveel miljard aan aardgasopbrengsten in 2014 verbruikt is om dit miraculeuze resultaat te bereiken. Zou dat aardgasgeld goed besteed zijn aan diepte-investeringen in kennis of in een fonds zijn gestopt voor toekomstige generaties (zoals in Noorwegen), dan was het begrotingstekort gapend en Nederland nu de zieke man van Europa. Omdat wij geen politici van formaat hebben, kan het aardgasgeld zonder protest worden verstookt.

Onze politieke partijen worden getiranniseerd door de modellen van het Centraal Plan Bureau (CPB). In die modellen zit investering in kennis alleen als kostenpost, niet bij opbrengsten.

 

35. Kunduz

NRC 2-10-15

“Den Haag hield ons voor de gek over missie naar Kunduz”

In 2013 trainde Auke Westerterp in Kunduz Afghaanse agenten. Was alles voor niets?

“Wij zijn maar twee jaar in Kunduz geweest. Het is totaal naïef te denken dat we in zo’n korte tijd significante veranderingen teweeg hadden kunnen brengen. Als je echt iets wilt veranderen in zo’n land, moet je twintig jaar, misschien wel twee generaties investeren. Wij hebben veel te snel de stekker eruit getrokken.”

 

36. Mediawet

NRC 8-10-15

Nationalisatie regionieuws schadelijk voor democratie

Column Marc Chavannes

Het kabinet regeert lustig voort. Staatssecretaris Dekker (VVD) verloor de steun van coalitiepartner PvdA bij invoering van de rekentoets, maar hij mag met spoed de nieuwe Mediawet door het parlement loodsen. Het gaat dan ook om een centrale fictie van Rutte II: beter en goedkoper door het lokale te bejubelen onder straffe Haagse leiding.

Sinds de introductie van de jongste omroepplannen is de meeste aandacht gegaan naar de levensvraag of de publieke omroep straks nog amusement mag uitzenden. Daar zijn de commerciële omroepen heel goed in. Zij willen graag een monopolie op lachen krijgen. De PvdA kreeg laat door dat van de publieke omroep niet veel meer overblijft dan een rampenzender als ‘leuk en/of gezellig’ wordt afgeschaft.

Politieke controle van het lokaal bestuur is afhankelijk van publieke controle van de politiek. Daarvoor is een levendige en echt onafhankelijke plaatselijke pers een belangrijke voorwaarde. Publieke opinie heeft niet genoeg aan sociale media. Journalisten kunnen de pop up-belangstelling van veel burgers schragen met geheugen, kennis van zaken en volhardend onderzoek. Nationaliseren van de regionale omroep is dus slecht voor de democratie.

 

37. Gepolitiseerde voorlichting

NRC 3-10-15

Ard van der Steur en de oplaaiende discussie over gepolitiseerde voorlichting. Ofwel: waarom is het onvolledig inlichten van de Kamer erger dan bedrog van de media? Als Van der Steur echt betere interne informatievoorziening wil, laat hij ook onderzoeken wie destijds dat onjuiste persbericht opstelde – en erin schrapte.

Op Binnenlandse Zaken deed zich deze zomer iets bijzonders voor: secretaris-generaal Richard van Zwol liet Communicatie opgaan in een grotere Directie (‘Concernondersteuning’). Gevolg is dat dit ministerie geen Directeur Communicatie meer heeft. En dat woordvoerders straks primair het politieke belang van hun ministers dienen, niet het algemeen belang van het departement.

Natuurlijk is onjuiste informatievoorziening aan de Kamer ongewenst. Maar al het ‘mediamanagement’, als thema, is minstens zo gevaarlijk.

 

NRC 9-10-15

In zijn rubriek Haagse invloeden schreef Tom-Jan Meeus (3 okt., pag 17) over de verhouding tussen politicus en journalist, en over mediamanagement.

Rutte zou Kruithof hebben aangespoord het bericht te verspreiden dat de VVD-top verdeeld was over een gewaagd campagnefilmpje. Die verdeeldheid bestond niet – het filmpje trok amper bekijks. Na Kruithofs bericht trok het wel de aandacht. Er is ongetwijfeld van alles mis in de wereld van de overheidscommunicatie. Maar er is geen sprake van dat de overheid journalisten structureel misleidt of bedriegt, schrijft Henri Kruithof. “Toen ik afgelopen zaterdag de column van Tom-Jan Meeus las, had ik de onbedwingbare neiging om met hem in debat te gaan. Gelukkig wilde hij ook met mij in debat. De kop boven zijn verhaal –ik weet het, daar is Meeus niet verantwoordelijk voor– liegt er niet om: ‘De Kamer mag je niet bedriegen, de media dus wel’. Om meteen te laten weten waar ik sta in deze discussie: “Nee, de media mag je ook niet bedriegen”.

Eerst maar even de vermakelijke anekdote die premier Mark Rutte dit voorjaar bij mijn afscheid van de VVD-fractie vertelde. Ik zou in Nieuwspoort het verhaal hebben rondverteld dat er over een campagnefilmpje een conflict was uitgebroken in de partijtop. Dat was helemaal niet zo, aldus de premier, maar het vergrootte de aandacht voor het tot dan vrijwel onopgemerkte filmpje enorm. Ik moet de premier hier toch licht corrigeren (wie ben ik?): Er was wel degelijk onenigheid geweest in het campagneteam. Die was inmiddels beslecht, maar gelogen was het dus niet.”

Ik vind dat voorlichters best selectief mogen winkelen in de waarheid. Voorlichters hoeven niet àlle feiten àltijd te benadrukken. De feiten die passen in het verhaal van de voorlichter mogen best wat meer aandacht krijgen. Maar de voorlichter mag absoluut niet liegen. Bewindslieden, maar ook politieke partijen moeten, uit welbegrepen eigenbelang, de waarheid geen geweld aan doen.

Mijn conclusie: er is ongetwijfeld van alles mis in de wereld van de overheidscommunicatie. Maar er is volgens mij geen sprake van het structureel misleiden of bedriegen van journalisten door de overheid. Ik zou het fantastisch vinden als de column van Tom-Jan Meeus een aanleiding is voor een publiek debat over de communicatie van de overheid, wat mij betreft uitmondend in een parlementair debat met heldere conclusies. Want één ding is zeker: iedereen is gebaat bij openheid over de overheidscommunicatie.

 

38. Poppetjespolitiek

NRC 5-10-15

Het Binnenhofkaasstolpjournalistenhart gaat er vaak sneller van kloppen, maar het interesseert de meeste burgers inmiddels geen biet: de vraag of een minister dan wel staatssecretaris het vanwege een misstap of misstand nog in de Kamer gaat redden.

Het is deze oppervlakkige poppetjespolitiek die aan de onderliggende oorzaken voorbijgaat, die burgers als slachtoffers van falend beleid steeds meer gaat tegenstaan.

Den Haag is de laatste jaren op juridisch gebied – ondoordachte plannen inzake griffierechten, rechtsbijstand, eigen bijdrage proceskosten, suggesties voor privatisering gevangenissen – het spoor zodanig bijster dat het steeds vaker noodzakelijk wordt om de rechtsstaat tegen de politiek te beschermen, nu de politiek de rechtsstaat aan haar veiligheidsobsessies en de roep om ‘daadkracht ’ ondergeschikt heeft gemaakt.

Het spoor bijster is de politiek ook allang inzake het spoor zelf. Ongeacht Mansvelds onhandige optreden: zij is bij de formatie met een paar zeer zware kwesties opgezadeld, waar minister Schultz voor zichzelf een feestportefeuille vol lintengeknip had samengesteld.

 

39. Politiek amateurisme

NRC 17-10-15

Waarom vallen zo weinigen terug op de oude middelen – kennis, inzicht, gezag – van hun vak?

De politicus van de week was natuurlijk Sybrand Buma. De manier waarop de CDA-leider Wilders dwong zijn eigen grootspraak te ontkrachten, was een verfrissende breuk met een jarenlange praktijk. Het gebeurde in het vluchtelingendebat. Buma, kenner van het asieldossier, wees er Wilders kalmpjes op dat de PVV (‘grenzen dicht’, ‘nul asielzoekers erbij’) geen bezwaren maakte toen het kabinet laatst instemming vroeg om asielzoekerscentra sneller te bouwen en inspraakprocedures te verkorten. Wilders blies Buma weg, zoals Wilders dat kan. Buma hield deze keer vol. Wilders blies nog een keer. Buma herhaalde zijn vraag. Wilders merkte dat zijn blazen niet werkte. Buma herhaalde beleefd zijn vraag. Zodat Wilders tenslotte moest bekennen dat zijn fractie, inderdaad, voor een maatregel had gestemd ,”waarin een onderdeeltje zit dat wij niet willen’’. Het gaf Buma ruimte de PVV-leider op zijn nummer te zetten. “Het asielzoekerscentrum in uw provincie is er mede dankzij de PVV. ’’

Dit was meer dan een ontmaskering. Hier liet een politicus zien dat politiek, ten slotte, een zaak van professionaliteit is. Een vak. En dat achter de grootspraak van die PVV zeer veel amateurisme schuilgaat. Voor zover Wilders de laatste jaren van repliek werd gediend, was het bijna altijd met vorm. Angst met angst beantwoorden. Grote woorden met grote woorden. En Buma, van nature geen spektakelzoeker, koos deze week voor inhoud. Hij was, dat zie je niet vaak, beter voorbereid dan Wilders. Hij had de stukken gelezen. Hij kende de details. Hij had zijn werk beter gedaan. Interessant was ook dat Buma’s opereren deel uitmaakte van een groter geheel. De Kamer was deze week duidelijk niet meer van plan het speelveld aan Wilders te laten. Pechtold wees hem op de 16.000 asielzoekers die binnenkwamen toen de PVV Rutte I gedoogde. Klaver, Slob, Samsom, zelfs Zijlstra: ze hadden allemaal puntjes om het de PVV-leider moeilijk te maken.

 

NRC 17-10-15

Laatste column Marc Chavannes

Meer democratie, minder politiek. Dat is wat Nederlanders willen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau kreeg duidelijk antwoord. De mensen zijn begaan met de publieke zaak en willen hun zegje kunnen doen. Zij zijn ontevreden over de politieke praktijk, maar willen ‘onze democratie’ niet missen of ingrijpend veranderen.

Hoe komt het dat onze gemeenschappelijke waarden zo ver weg lijken?

Eén ding was hetzelfde: het min of meer democratisch gekozen bestuur van dit land liet zich nog steeds leiden door het onvermijdelijke. Vooraanstaande politici vermeden grote visies. Niemand greep de verantwoordelijkheid of eiste de eer. Compromissen werden niet benoemd. Of het beleid goed of slecht uitpakte, niemand had het gedaan. Vandaar mijn boek Niemand Regeert (2009).

Bij mijn verkenning van de democratische praktijk in Nederland ben ik vier elementen tegengekomen die kenmerkend zijn voor hoe Den Haag functioneert. Dat zijn: de kijk op de overheid als bedrijf, een afkeer van tegenmacht, een voorkeur voor oplossingen die de markt als model gebruiken en een wrevelig debat over de kwaliteit van onze democratie en politieke besluitvorming.

1 Een van de leidende gedachten in het landsbestuur is het misverstand dat regeren een managementvraagstuk is. De notie van het begrip ‘staat’ is van oudsher zwak in dit land.

2 Een groeiende afkeer bij Haagse bestuurders van tegenmacht. Allerlei adviesraden werden afgeschaft of samengevoegd. Adviezen van de Raad van State, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, de Nationale Ombudsman en andere snuggere colleges worden bij voorkeur onder de mat geveegd. Het kabinet wil af van de wettelijke verplichting er op te reageren. Op inspectiediensten is fors bezuinigd; hun inspecteurs-generaal zijn lid van de ministeriële staven, hun carrièrekansen zijn nauw verweven met die van de politieke top. Toetsing van wetten aan de Grondwet wordt afgehouden.

3 De discussie over opzet en functioneren van onze parlementaire democratie is gebrekkig en op kortetermijnvoordelen gericht. Zie het schoppen tegen de Eerste Kamer. Natuurlijk wordt de senaat op een achterhaalde manier gekozen. Maar zij is een nuttig tegenwicht van de waan van de dag aan de overzijde. Keer op keer zijn via Nationale Conventies en andere commissies fundamentele, vaak praktische initiatieven verzameld om een steeds beter opgeleid volk te betrekken bij de koers van het land.

4 Bij het permanent verkleinen van de overheid –wat overigens niet te merken is aan de Haagse regelzucht – is dé favoriete oplossing het op de markt plaatsen van publieke taken. De marktparabel leeft zo sterk in Den Haag dat we die ook toepassen als het van Europa niet hoeft. De splitsing en marktachtige verzelfstandiging van de NS en ProRail levert jaar na jaar gedoe op. In menig EU-land doen ze er niet aan en rijden de treinen prima. Geen land dat zo hardnekkig zijn energiebedrijven heeft gesplitst in productie- en leveringsbedrijven. Minister Kamp zet dat door, ook nu duidelijk is dat de producenten dan snel in handen komen (zie Nuon en Essent) van ongesplitste buitenlandse bedrijven. Ideologie in plaats van pragmatisme. Met een zwak geopolitiek besef. De markt is voor geen enkel land een objectief ideaal. Dat blijkt nu de werkgevers willen dat de staat KLM redt. Bij ABN Amro gebeurde dat te laat; een dure misser. De NS is groter in het buitenland dan in Nederland –wat heeft de eigenaar, de Nederlandse burger daar aan? Hoe rationeel is het om hoogspanningsbedrijf Tennet met staatsmiljarden Duitse kabels te laten aanleggen? Het Kamerdebat over het nationaal economisch belang moet nog beginnen.

Ik was niet geïnteresseerd in partijpolitieke filters, maar naar de uitwerking van ons democratisch bedoelde bestuur in de praktijk. Want, democratische politiek bestaat bij de gratie van publieke controle. Er is regelmatig reden voor kritiek, maar vaker voor optimisme. Steeds meer Nederlanders veroveren hun leven en hun democratie terug op de politiek.

 

40. Zaak Spijkers

Diverse bronnen 1984-2002

Fred Spijkers was maatschappelijk werker bij Defensie. Bij een ongeluk met een landmijn in 1983 kwamen zeven dienstplichtige militairen om en raakten er nog eens negen zwaargewond. Het ongeval in 1984 werd de leider van het testen van mijnen fataal.

Spijkers kreeg op de dag van het ongeval de opdracht om aan de weduwe van het slachtoffer te vertellen dat haar man door eigen onvoorzichtigheid was omgekomen, terwijl de toedracht nog niet was onderzocht. Spijkers gaf de weduwe aan dat hij het niet met het standpunt van Defensie eens was. Hij verhinderde daarna ook dat de zaak in de doofpot werd gestopt.

Spijkers begon een onderzoek en ontdekte dat de ondeugdelijkheid van dit type mijnen al sinds 1970 intern bekend was.

In 1987 werd Spijkers psychiatrisch onderzocht. Hij werd als paranoïde en schizofreen omschreven, en kwam dat jaar in de WAO terecht. Later stelde het Haags Gerechtshof vast dat het psychiatrisch onderzoek waarop deze maatregel gebaseerd was vervalst is door Defensie. In 1987 werd hij van zijn functie ontheven en in 1997 ontslagen.

Na jarenlange strijd volgde bemiddeling door de Nationale Ombudsman en een onderzoek door KPMG. In een zogeheten vaststellingsovereenkomst erkende het ministerie van Defensie op 29 november 2002 dat het Spijkers, de Tweede Kamer, de media en de samenleving achttien jaar lang systematisch had misleid.

Spijkers werd in deze overeenkomst een schadevergoeding toegezegd en daarnaast een vergoeding van juridische en medische kosten; hij zou worden gerehabiliteerd en zijn dossiers zouden worden geschoond van kwalificaties als "politiek crimineel" en "politiek psychiatrisch geval".

Spijkers ontving in 2003 een onbelaste schadevergoeding van 1,6 miljoen euro. Op 29 augustus 2005 meldde staatssecretaris van Defensie Van der Knaap dat hij de juridische en medische kosten van Spijkers niet zou vergoeden. In september 2005 kreeg Spijkers in strijd met de gemaakte afspraken toch een belastingaanslag van 900 duizend euro opgelegd over de toegekende schadevergoeding. Van der Knaap zegde in een commissievergadering van de Tweede Kamer toe deze belastingaanslag te zullen betalen.

 

41. Belastinghervorming

NRC 25-6-15

Wiebes’ belastingplan: denkfout na denkfout. Het nieuwe belastingplan bevat goede ideeën maar is helaas gedreven door politiek opportunisme en economisch onbegrip, betoogt Sweder van Wijnbergen.

 

42. Politie

Vertrouwensbreuk Politie – Burger

NRC 13-4-15

Commentaar NRC: Een vertrouwensbreuk tussen politie en burger valt te vrezen.

De korpschef van de nationale politie stelt in een interne blog, die vorige week via minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) bekend werd, het intern kleineren, uitsluiten en respectloos behandelen van allochtone agenten aan de kaak. De politie moet juist pal staan voor wie anders is, ‘verbinding uitstralen’ in plaats van repressie. En veiligheid bieden, ook aan minderheden. ook van binnenuit. Maar de praktijk is dus anders. De politiecultuur is gesloten, overwegend blank, mannelijk, macho en kennelijk PVV-gekleurd. Op de politieacademie is onder allochtone studenten de uitval veel hoger. Etnische groepen voelen haarfijn aan dat de politie geen aantrekkelijke werkgever is. Een Nederlandse politieman met Marokkaanse achtergrond moet niet alleen bewijzen dat hij een goede politieman is, maar ook dat hij een goede Marokkaan is. Althans zo vatte de antropoloog dr. Sinan Çankaya de politiecultuur in zijn onderzoek uit 2012 treffend samen.

 

NRC 4-7-15

Nationale politie

De grootscheepse reorganisatie die al ruim twee jaar voortsleept, gaat nog drie jaar extra duren. De omvorming van de 26 korpsen tot een nationale politie onder één korpsleiding gaat ook 230 miljoen euro extra kosten, stelt het ministerie van Veiligheid en Justitie. Dat betekent nog jarenlange onzekerheid voor agenten en rechercheurs, terwijl die juist de afgelopen maanden steeds luider aandacht vroegen voor de problemen.

 

NRC 8-8-15

Uit interview met Gerard Bouwman:

De politie komt voortdurend negatief in het nieuws. Met discriminatie door de politie binnen en buiten het korps. Met ongeoorloofd politiegeweld en agenten die voetbalwedstrijden boycotten om zo een betere CAO af te dwingen. Volgens Gerard Bouman is door dit soort kwesties “een volstrekt vertekend beeld” ontstaan van de politie. “Af en toe word ik moedeloos van dat beeld dat onze organisatie maar wat aan prutst”.

 

NRC 5-9-15

Recherche

Onderzoek uit 2011 leverde zulke droevige resultaten op dat besloten werd het rapport tot op de dag van vandaag niet te publiceren.

De opsporing van strafbare feiten door de politie wordt bemoeilijkt door zo’n ”160 knelpunten’’. Het werk van de rechercheurs in Nederland (12.500 agenten) wordt onder meer gehinderd door “een te laag kennisniveau en gebrek aan ervaring’’ bij de politie, te veel administratieve lasten en een angstcultuur bij politie en Openbaar Ministerie.

 

NRC 17-9-15

Jihadverdachte

Proces verbaal en letterlijk verslag van verhoor Jihadverdachte verschillen.

 

Kwaliteit opsporing

NRC 10-9-15

Jihadproces. Politie wiste per ongeluk gegevens infiltratie bij jihadi’s.

OM krijgt het lastiger om opruiing aan te tonen na wissen eigen teksten infiltrant van Facebook.

De kwaliteit van de opsporing staat nadrukkelijk op de agenda. Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) schreef vorige week dat het niveau van de opsporing met spoed „fundamenteel verhoogd moet worden”.

De recherche is sinds de crisis in de opsporing van de jaren negentig het stiefkindje van de politie geworden. De vakbonden vinden het „verbijsterend, ongehoord en onnodig grievend’’ dat de bewindsman nu de opsporing hekelt.

 

NRC 2-10-15

Vertrek korpschef

Het vertrek korpschef Bouman is logisch gevolg van vastlopen fusie.

Gerard Bouman zou nog bijna vier jaar korpschef blijven, zei hij twee maanden geleden. Nu stapt hij toch op. Doodmoe.

Onder hooggeplaatste collega’s van Bouman valt te vernemen dat de korpschef het afgelopen weekeinde is bezweken door aanhoudende druk van het departement en de bonden. Voormalig motoragent Bouman kon goed opschieten met Opstelten, maar heeft minder met diens corporale opvolger Van der Steur.

En Bouman had ook steeds vaker aanvaringen met de baas van het Openbaar Ministerie, Herman Bolhaar. Vooral over de door de minister verlangde versterking van de recherche verschilden de twee regelmatig van mening.

Volgens politiebond NPB klopt het beeld niet dat Bouman gisteren bij zijn vertrek schetste. De Nationale Politie is bepaald geen "stevig en overtuigend bouwwerk, dat alleen nog hoeft te worden afgelakt en van plinten voorzien”, aldus NPB-voorzitter Han Busker.

 

Volkskrant 5-10-15

Commentaar

Een nieuwe start voor de Nationale Politie

Korpschef Bouman vertilde zich aan de Nationale Politie. Zijn opvolger kan financiële eisen stellen.

Hoewel Gerard Bouman het ontkent, ligt in zijn voortijdige vertrek als korpschef ook een erkenning dat het kabinet zich heeft vertild aan de praktijk. Het wilde te veel, te snel, voor te weinig geld. De ICT deugt nog steeds niet, het ziekteverzuim is te hoog, er zijn te weinig bekwame leidinggevenden, agenten zijn net zo onzeker als ontevreden en de kosten zijn verdubbeld tot 460 miljoen euro. Tot overmaat van ramp daalde het percentage opgehelderde misdrijven in de eerste periode van de reorganisatie.

 

Het vertrek van minister Opstelten is in zoverre heilzaam gebleken dat opvolger Van der Steur wél erkent dat het project hapert. Na Bouman mag een nieuwe korpschef nu proberen er nieuw leven in te blazen. Van der Steur zal zich hopelijk realiseren dat hij er daarmee niet is. Want Boumans opvolger zal zich meteen tot het kabinet wenden: een deel van de problemen komt immers voort uit structureel geldgebrek. Meer veiligheid met minder geld - dat is een opdracht waarmee de nieuwe baas zich niet zal laten opzadelen.

 

Politie en Partnergeweld

NRC 24-8-15

Agenten verschuilen zich achter een ‘complexe relatie’, terwijl er effectieve instrumenten zijn om risico op partnergeweld te taxeren. Drie aanbevelingen van prof. Interpersoonlijk geweld Renée Römkens voor adequater ingrijpen.

1. Investeren in professionele deskundigheid.

2. De korpsleiding moet uitdragen dat bestrijding van huiselijk geweld een politietaak is die prioriteit verdient.

3. Ook preventieve wetgeving is mogelijk.

 

Integriteit

NRC 10-10-15

De politie heeft tien dagen geleden een ervaren politieagent van de Nationale Recherche aangehouden, omdat hij ervan wordt verdacht op grote schaal geheime opsporingsinformatie te hebben verkocht aan de onderwereld. De man zou jarenlang gevoelige inlichtingen aan internationale drugsorganisaties en criminele motorclubs hebben doorgespeeld. Bij politie en Openbaar Ministerie wordt gesproken van “het grootste justitiële schandaal sinds de IRT-affaire ” uit de jaren negentig. Toen bleek de politie zelf in drugs te handelen. In deze corruptiezaak heeft iemand uit het hart van de recherche stelselmatig de onderwereld geïnformeerd over lopende onderzoeken.

 

NRC 17-10-15

Column Folkert Jensma

Integriteit gaat ook bij de politie niet vanzelf.

Op de vraag ‘Hoe corrupt is de politie?’ onlangs op de voorpagina kwam binnenin geen echt antwoord. Wat ook vrijwel onmogelijk is. Corruptie komt voor bij de héle overheid – bij departementen, gemeenten, provincies, waterschappen, overal. Om maar te zwijgen van bedrijven en burgers. Dat varieert van Volkswagen (valsheid in geschrifte) en de Fifa (omkoping) tot postbestellers die bankpasjes uit de post vissen voor oplichters. Of aannemers die uw dakkapel best ‘zonder BTW’ op zaterdag willen plaatsen. En dat vindt u dan een goed idee. Het scheelt toch, nietwaar?

Onlangs begreep ik dat de totale BTW-inkomsten in de Europese Unie zo’n 900 miljard bedragen. Dat zou 60 tot 120 miljard méér kunnen zijn als echt alles werd afgedragen. Sommige landen, zoals Italië en Griekenland hebben een BTW-gat van 34% (Nederland 4%). Dat is grotendeels de wereld van oogje toe en mondje dicht.

Uit een vroeg onderzoek van de criminoloog Fijnaut (1985 -‘90) blijkt dat politiemensen die lucratieve, georganiseerde criminele handel bestrijden het meest kwetsbaar zijn.

Vorig jaar ontsloeg de politie 80 man wegens ‘plichtsverzuim’ en kregen er 12 voorwaardelijk ontslag. Tegen 1 op de 3 agenten tegen wie een onderzoek wordt ingesteld, treft de politie maatregelen, De laatste vijf jaar wordt tegen 2% van de 65.000 medewerkers een onderzoek ingesteld, zo zegt de politie. Dat zou dus neerkomen op jaarlijks 1.300 man, van wie dan op 433 wat ernstigs aan te merken is.

Het krantenarchief geeft een indicatie van de redenen. Dreigen met het dienstwapen tijdens een bijbaan, geweld tegen of ontucht met verdachten. Drugsgebruik in diensttijd, plezierritjes met dienstauto’s. Boetes zelf incasseren en daarna vergokken. Politie-informatie wordt vaak gekocht door privédetectivebureaus. Soms door media. Dat zijn allemaal ernstige incidenten. Maar ‘corrupt’ kun je alleen individuen bij de politie noemen.

 

NRC 15-10-15

AIVD diskwalificeerde politiemol

Screening Advies AIVD was negatief, toch werd zij-instromer agent. Nu wordt hij verdacht van heulen met de onderwereld. Bij de aanstelling van de politieagent blijkt de politie een negatief advies van de AIVD te hebben genegeerd.

In kringen van Brabantse advocaten valt te vernemen dat de onderwereld regelmatig informatie bij de recherche koopt . Dat is extra pijnlijk in een provincie die al jarenlang via een speciale taskforce drugs en motorbendes wil bestrijden.

Nóg een verdachte. Marechaussee Schiphol

Op 28 september is nog een vermoedelijk corrupte misdaadbestrijder opgepakt. Het is een 27-jarige grensbewaker van de Koninklijke Marechaussee, werkzaam op Schiphol. Hij wordt verdacht van het verkopen van informatie en schending van het ambtsgeheim. Zijn arrestatie is geheimgehouden omdat de Rijksrecherche meer verdachten wil aanhouden, zegt het OM.

 

43. Hogere boetes werken averechts

NRC 3-8-15

Na alle overlast in de trein wil de staatssecretaris politiek scoren, maar boeteverdubbeling bij niet-inchecken leidt tot meer overlast, meer zwartrijden en meer conflicten.

Op basis van criminologisch onderzoek weten we al heel lang dat een overtreder nauwelijks wordt beïnvloed door de hoogte van de straf, maar vooral door de zekerheid dat die wordt opgelegd.

 

44. Moskee sjoemelt

NRC 21-8-15

Een kapper en een groentewinkel in de moskee, en bonussen voor de bestuurders. Moskeeën sjoemelen, weet Robbert van Lanschot , en Nederlandse bestuurders laten dat gebeuren. Uit angst. Wie in Nederland een moskee wil bouwen, stuit vaak op problemen. Maar als het pand er eenmaal staat, breekt voor het moskeebestuur de zon door. Geen lastige vragen meer. Het geruzie is achter de rug. En, niet minder belangrijk, veel wetten en regels kunnen nu verder aan de laars worden gelapt.

 

45. Urgenda

NRC 31-7-15

Rechter: Nederland moet CO2-doelen halen

Spectaculair vonnis houdt Staat aan belofte.

Commentaar NRC: Haagse rechter biedt burger uitzicht op nieuwe invloed.

Een kolentaks, vaker vegetarisch eten en meer schone auto’s kunnen Nederland helpen om aan de eis van de rechter te voldoen.

Urgenda is gevaar voor rechtsstaat. In de klimaatzaak maakte de rechtbank een politieke keuze. Maar als alles politiek wordt, is er geen recht meer. Doordat de rechter het soevereine handelen van de overheid aan ‘gevaarzetting’ toetst, is er een nieuw terrein geschapen voor allerhande belangengroepen om rechtszaken tegen de staat te beginnen.

Staat moet in beroep:

Commentaar NRC: Het gaat hier om de rolverdeling in de trias politica. Die is niet in beton gegoten, maar verdient wel helderheid. De scheiding der machten is gebaat bij duidelijke grenzen. Het kabinet-Rutte doet er verstandig aan om het oordeel niet aan één rechter over te laten, maar in beroep te gaan, desnoods tot aan de Hoge Raad.

De rechter had in dit "klimaat vonnis" moeten oordelen dat deze zaak ‘onder de Staten-Generaal’ is, vindt Frits Bolkestein.

 

46. Bestuurlijke perikelen Den Helder

NRC 24-8-15

Den Helder ziet opnieuw een coalitie stranden. Commissaris der koning Remkes: “Laat ze in godsnaam bij zinnen komen.”

Bij de formatie van een nieuwe raad speelden oude kwesties als nieuwbouw van het stadhuis en een door kunstenaar Rob Scholte geëist museum weer op, terwijl de vechtcultuur niet verdween. Wat heet: er circuleerde een heuse zwarte lijst met namen van ambtenaren die moesten worden ontslagen. In de gemeenteraad ontbrak het andermaal aan de meest basale politieke kennis en normale omgangsvormen..

 

47. Zaak Els Borst

NRC 2-2-15 NRC 25-6-15 NRC 25-6-15 NRC 2-7-15

OM negeert rechterlijke beslissingen.

Het Openbaar Ministerie heeft een plicht om rechterlijke beslissingen uit te voeren. Daar kan geen enkel misverstand over bestaan. Het Openbaar Ministerie heeft niet de vrijheid om zich op grond van zijn eigen oordeel over de rechtmatigheid van het bevel te onttrekken aan de uitvoering van die last. Nu is dit niet de eerste keer dat het Openbaar Ministerie rechterlijke beslissingen bewust negeert. Uit een rapport van de Algemene Rekenkamer van februari 2012 bleek dat het Openbaar Ministerie in de periode 2004 tot 2008 zo’n 2200 door de rechter opgelegde vrijheidsstraffen en geldboetes niet uitvoerde. Deze straffen werden ‘ter verjaring opgelegd’, dat wil zeggen dat het Openbaar Ministerie geen inspanning verrichtte om de opgelegde straf uit te voeren tot het moment dat de straf verjaard was.

 

48. Stichtse vecht

NRC 13-3-15 NRC 25-8-15

De voorzitter van de Stichting Vliegramp MH17, Piet Ploeg, legt een paar maanden na oprichting van de stichting tijdelijk zijn taken neer. Hij heeft hiertoe samen met het bestuur besloten, na berichtgeving in NRC Handelsblad waarbij de naam van Ploeg, oud-wethouder in Stichtse Vecht, is genoemd in een strafrechtelijk onderzoek naar zijn VVD-partijgenoot Kathalijne de Kruif uit Stichtse Vecht. De Kruif zit in voorarrest op verdenking van hennepteelt en witwassen. Ze is ook aangehouden voor het lekken van informatie over de benoeming van een nieuwe burgemeester.

Het OM heeft een "stevige zaak" tegen De Kruif. Zij zou “een gewoonte” hebben gemaakt van witwassen. Haar advocaat vindt het onzin.

 

49. Grondwet verbiedt rechters wetten aan de Grondwet te toetsen

NRC 31-8-15

Iedereen respecteert de Grondwet, behalve de Tweede Kamer.

Godsdienst-, gewetens- en meningsvrijheid, het verenigingsrecht, het bijzonder onderwijs en het petitierecht behoren tot ons nationaal erfgoed, maar de Tweede Kamer houdt vast aan een verbod voor de rechter om wetten te toetsen aan deze Nederlandse grondrechten. Dat maakt ons te afhankelijk van Europees recht dat tot stand komt in landen als Albanië en Roemenië, meent raadsheer Marc de Werd.

In de rechtspraktijk wordt de Nederlandse Grondwet, voor zover het om de bescherming van grondrechten gaat, al niet meer erg serieus genomen. Het is pijnlijk om dat te constateren maar er is wel een goede reden voor. De Grondwet verbiedt rechters niet alleen wetten aan de Grondwet te toetsen (artikel 120) maar verplicht rechters tegelijkertijd wetten buiten toepassing te laten als deze in strijd zijn met mensenrechtenverdragen (art. 93 en 94). Dat leidt tot de bizarre situatie dat rechters via een achterdeur iets moeten doen wat hen via de voordeur verboden wordt, namelijk het toetsen van wetten aan grondrechten.

 

Rechters, vertrouw ons toch. De Grondwet is wél veilig bij Tweede Kamerleden, reageert 2e kamerlid VVD Joost Taverne.

 

50. Seniorenpartij Maastricht

NRC 4-9-15

De kas ging niet op aan de partij, maar aan de crisis. De penningmeester van de Senioren Partij Maastricht sluisde jarenlang geld van de partijrekening naar zichzelf toe.

 

51. 'Grootste gerechtelijke dwaling ooit’ bestaat niet

NRC 7-9-15

Twintig jaar nadat de Zes van Breda werden veroordeeld, is hun proces herzien. Maar ze blijven schuldig.

Het Openbaar Ministerie (OM) vindt dat de zogenoemde ‘Zes van Breda’ ook na herziening van hun zaak opnieuw veroordeeld moeten worden. Dat eis stelde het vanochtend voor het gerechtshof in Den Haag. De ‘grootste gerechtelijke dwaling’ bestaat niet, is de conclusie die nu volgens het OM kan worden getrokken.

 

52. Werkloosheidswet Flexwerkers de dupe van ‘dagloonbesluit’

NRC 7-9-15

Door een nieuwe rekenwijze kan de WW-uitkering voor flexwerkers en seizoenarbeiders fors lager uitvallen. Voor Tweede Kamerleden kwamen de boze brieven als een verrassing: WW’ers die vorig jaar op losse contracten hadden gewerkt, krijgen een lagere uitkering als ze na 1 juli werkloos zijn geworden. In een zogenoemd ‘dagloonbesluit’, dat niet aan de Kamer hoeft te worden voorgelegd, had minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) al in het voorjaar de rekenmethode voor de WW-uitkeringen veranderd. Die pakt negatief uit voor seizoen werkers en voor mensen die vanuit de WW invalwerk hebben gedaan en nu weer terugvallen op een WW-uitkering. Onder druk van de Tweede Kamer onderzoekt Asscher nu of de berekening toch weer anders moet.

 

53. Windmolens Karakterroof aan de Hollandse kust

NRC 27-8-15 Column Raymond van den Boogaard

De overheid heeft haast en wil bovendien de kosten drukken. Dus gaat men voor parken net buiten de twaalfmijlszone, of zelfs daarbinnen, die vanaf het strand goed zichtbaar zullen zijn. ‘IJmuiden ver’ zou duurder zijn: 1,2 miljard euro over twintig jaar. „Dat is zeventig cent per Nederlands huishouden per jaar”. Voor dat bedrag wordt de Hollandse kust van zijn karakter beroofd.

Reportage windenergie: In de Noordoostpolder woedt een bittere strijd tussen de boeren met windmolens en bewoners die er last van hebben. „Ik word door mijn eigen overheid belazerd.”

Onderzoek: ‘Nederlands turbines relatief dicht bij huis

Windmolens mogen in Nederland veel dichter bij woningen staan dan in de ons omringende landen. Dat blijkt uit nieuwe berekeningen van een bureau dat in in akoestiek is gespecialiseerd.

900 meter afstand moet worden aangehouden tussen windmolens en huizen in Duitsland.

1.050 meter afstand moet er zijn tussen huizen en molens in Denemarken.

400 meter afstand kan voldoende zijn om aan Nederlandse geluidsnormen te voldoen.

Morgen debatteert de Kamer over windmolens. Laten politici zich niet van de wijs brengen door een recent rapport over tegenvallende opbrengsten, betogen Dolf Elsevier van Griethuysen en Hans Timmers.

De mate waarin geluid als overlast wordt ervaren, verschilt van persoon tot persoon. Hetzelfde geldt voor het oordeel of sprake is van horizonvervuiling. Maar het is wel van belang dat er geen misverstanden bestaan over de normen. Het kabinet kan daar maar beter eerlijk en duidelijk over zijn, in de wetenschap dat de noodzaak dat Nederland overschakelt op duurzame energie er onverminderd is.

 

54. Reorganisatie Rechterlijke Macht

NRC 9-9-15 NRC 12-9-15 NRC 26-9-15

Toga-protest leidt tot uitstel sluiting rechtbanken

Rechters en advocaten hebben met hun protest tegen opheffing van zeven rechtbanken een succes behaald. Het definitieve besluit is uitgesteld.

Arnold Gerritsen, burgemeester Zutphen: “Belanghebbenden maar één week geven om te reageren, is onfatsoenlijk”.

"Waar de rechtsbedeling zo complex is, worden mensen makkelijk speelbal van hun eigen bange vermoedens of van andermans bluf." Prachtig zinnetje. Als de regels voor de meest voorkomende problemen eenvoudiger zouden zijn, werkt het recht doelmatiger. Het is een open deur, maar wel waar.

De Raad voor de rechtspraak stelt het besluit over de bezuinigingsmaatregel waarbij zeven Nederlandse rechtbanken een flink aantal taken zou verliezen, opnieuw uit. De Raad voor de rechtspraak en de presidenten van de gerechten stellen vast te houden aan besparingen op 7 van de 32 zittingsplaatsen, maar willen nu nog geen "onomkeerbare stappen” zetten.

 

55. Stadsbegroting Amsterdam

NRC 9-9-15

De gemeente Amsterdam is opnieuw in de fout gegaan met betalingen.

Eind 2013 ging Amsterdam ook in de fout, toen werd 188 miljoen euro uitgekeerd, onder meer aan minima, in plaats van 1,88 miljoen. De terugvordering kostte 30.000 euro.

 

56. Europese noodfondsen

NRC 10-9-15

Rekenkamer laakt controle op Europese noodsteun. Er is onvoldoende zicht op waar de miljardensteun uit Europese noodfondsen precies terechtkomt, concludeert de Rekenkamer.

 

57. Dubbelrol kunstdirecteur bij subsidies

NRC 11-9-15 NRC 26-9-15

Guus Beumer, directeur van Het Nieuwe Instituut in Rotterdam, heeft als voorzitter van een stichting die jonge modeontwerpers ondersteunde, zaken gedaan met zijn eigen bedrijf.

De Wassenaarse architect Kees van der Hoeven signaleerde dat Beumer het bedrijf van zijn levenspartner Herman Verkerk, een opdracht had gegeven voor de tentoonstelling Het Tijdelijk Modemuseum die dit weekeinde opent.

Ook bleek dat Beumer zijn levenspartner in eerdere functies opdrachten had bezorgd. Het waren er 29. Telkens betaald met subsidiegeld en in de regel zonder dat anderen konden meedingen.

Reactie: Werken met een netwerk van bekenden is toch normaal?

Al vanaf het verschijnen van het eerste stuk in NRC over de 29 opdrachten die Guus Beumer zijn partner ‘gegund’ heeft, vraag ik me af of dit wel zo bijzonder is. Is het niet heel gebruikelijk om te werken met een vast netwerk, zeker als er geen redenen zijn om af te wijken van die samenwerking? Werkt Miuccia Prada ook niet bij vrijwel elke opdracht die over architectuur gaat met Rem Koolhaas? Dat Herman Verkerk nu toevallig de levenspartner van Beumer is, kan toch alleen maar de kwaliteit van de samenwerking ten goede komen.

 

58. Aardgaswinning

Groningen

NRC 11-9-15

Advocaat Gerard Spong heeft vandaag aangifte gedaan tegen de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Spong doet de aangifte namens bewonersorganisatie Groninger Bodembeweging (GBB) en een aantal omwonenden. De NAM heeft door het „willens en wetens blijven boren in Groningen talloze mensenlevens in gevaar gebracht”, aldus de advocaat.

 

Friesland

NRC 9-10-15

In het uiterste noorden van Friesland boort de NAM een vierde put, volgens de website goed voor anderhalf miljard kubieke meter gas. Minister Kamp schroefde de gaswinning in Groningen afgelopen jaar na aardbevingen en onder druk van protesten drastisch terug. In Friesland neemt de gaswinning juist toe. De NAM moet het toch ergens vandaan halen.

Nadat eind vorig jaar de bodem in Franeker en Harlingen mede door de gaswinning ernstig bleek te verzakken, besliste Provinciale Staten “onder geen enkele voorwaarde nieuwe gasboringen in Friesland” toe te staan. Gedeputeerde Staten frummelden daar nog het woordje ‘aanvragen’ tussen, waardoor de gasboring in Moddergat –waarvoor het ministerie van Economische Zaken al een vergunning had afgegeven – een uitzondering werd. "Het lijkt erop dat de Friezen nu de rijksbegroting sluitend moeten maken", zegt Statenlid Anja Haga van de ChristenUnie.

 

59. Prorail / NS

NRC 12-9-15 NRC 19-9-15 NRC 25-9-15 Volkskrant 1-10-15

NS: aanbesteding ov Limburg

Huges struikelde over fouten bij aanbesteding Bij de strijd om het verzorgen van het openbaar vervoer in Limburg in de periode 2017-2031 heeft NS de Spoorwegwet overtreden. Volgens de Autoriteit Consument en Markt (ACM) is NS onzuiver omgesprongen met bedrijfsvertrouwelijke informatie van de concurrentie. Daarnaast huurde een dochterbedrijf van NS een net afgezwaaide directeur van concurrent Veolia in middels een schijnconstructie. Een kwestie die nog altijd wordt onderzocht door het Amsterdamse advocatenkantoor De Brauw. Annemarie Zuidberg-Tabak, de geschorste directeur van de dochteronderneming, stelde op de dag van de bekendmaking van de misstanden publiekelijk dat "de NS-top volledig op de hoogte was” van de schijnconstructie. Bovendien zou Huges haar hebben geïnstrueerd de zaak "te de-escaleren” tegenover de onderzoekers van De Brauw. Zuidberg op 28 april tegen RTLZ: “Hij zei: "Tachtig procent van de waarheid is ook de waarheid". Volgens Dijsselbloem liep het gedrag van Huges bij de aanbesteding uiteen van "slordig” tot "echt onjuist en in strijd met de wet”. Wat Huges exact heeft misdaan, is een half jaar later nog steeds onduidelijk. Net als de verschijningsdatum van het definitieve onderzoeksrapport van De Brauw.

De geschorste bestuurders NS zijn nog in dienst.

 

ProRail

NRC 12-9-15 Column Bas Heijne

In Het Financieele Dagblad heeft de nieuwe directeur van ProRail, Pier Eringa, korte metten gemaakt met de bestuurlijke neiging om de feiten mooier voor te stellen dan ze zijn – in zijn eigen organisatie en op het ministerie. "We moeten tegenvallers veel eerder melden, maar we moeten ook stoppen met meebuigen als het ministerie wil dat slecht nieuws wordt uitgesteld. Tot nu toe gingen we daarin mee. We gaan Den Haag niet meer verrassen, maar we houden ook niet langer de schijn in de lucht waar later doorheen wordt geprikt.” Eringa kondigde alvast maar aan dat de kostenoverschrijding voor de verbouwing van Utrecht Centraal nog maar het begin was. Er komt meer slecht nieuws aan.

Wat begint als politieke handigheid, eindigt als politiek zelfbedrog.

Kamer verliest vertrouwen in Mansveld.

Voor sommigen op het Binnenhof is het de vraag waarover Mansveld het eerste struikelt.

Commentaar: “Bungelende staatssecretaris en een onzichtbare minister.

De staatssecretaris moet opstapeling van negatieve kwalificaties over haar en haar ministerie vrezen. Bij dit alles is een vraag: waar is eigenlijk de minister van hetzelfde departement, Melanie Schultz-van Haegen (VVD)? In het eerste kabinet-Rutte was zij nog belast met het wel, en uiteraard vooral het wee, op het spoor. Na de kabinetsformatie eind 2012 van Rutte II zijn de taken tussen de twee bewindsvrouwen zodanig verdeeld dat het zware werk (openbaar vervoer, luchtvaart, milieu) op de schouders van de staatssecretaris rust. De eerst verantwoordelijke, de minister dus, wordt al her en der weggezet als ‘de Plasterk van infrastructuur’, wat bij insiders niet als een compliment geldt.

Hoe langer het debat vorderde, hoe minder ze erin slaagde de concrete antwoorden te geven waar Kamerleden om vroegen. Ook over een dreigend tekort van 475 miljoen euro bij de spoorbeheerder kon ze geen duidelijkheid bieden. Als Mansveld zichzelf al iets verweet was het onjuist "verwachtingenmanagement” naar de Kamer.

De Kamer beslist binnen twee weken hoe en wanneer het debat wordt voortgezet. Dat zou zomaar kunnen samenvallen met de publicatie van het rapport van de parlementaire enquêtecommissie Fyra. Ook dat kan gevaarlijk zijn voor de positie van Mansveld.

 

Volkskrant 1-10-15

Hoe kon de boel zo ontsporen?

De financiën zijn al jaren niet op orde bij de spoorbeheerder en het ministerie lijkt er geen enkele grip meer op te hebben. Een van de schokkendste constateringen is dat het bij ProRail aan financiële kennis ontbreekt.

 

NRC 3-10-15

Scholen: NS moet eigen probleem oplossen.

De Nederlandse Spoorwegen (NS) riep gisteren scholen en hogere onderwijsinstellingen op hun lesuren meer te gaan spreiden. Als dat niet gebeurt, voorziet NS-topman Roger van Boxtel volgend jaar overvolle treinen tijdens de spits.

Scholen zijn niet bereid hun lesuren aan te passen om het tekort aan treinen op te lossen. Zij voelen zich niet verantwoordelijk voor de drukte in de spits. “In principe is dit niet ons probleem”, zeggen diverse onder wijsorganisaties. "Als je ‘s ochtends later begint, gaan studenten later naar huis en verplaats je het probleem naar de avond."

 

NRC 29-9-15

Brieven

Tik Schultz op de vingers

Boven het artikel van Mark Duursma (28/9) over het falend toezicht van het Ministerie van Infrastructuur staat weer een foto van staatssecretaris Mansveld. Ook in andere media, de Telegraaf voorop, heeft Mansveld het zwaar te verduren. Ik zeg niet dat dat niet terecht is, maar het is merkwaardig. Mansveld is namelijk niet de baas op het ministerie, dat is haar baas, minister Schultz van Haegen. Als het toezicht van het ministerie faalt , dan is dat toch vooral een probleem voor Schultz? En als in een interview met directeur Gerard Sanderink van Strukton wordt gezegd dat het management bij het ministerie niet op orde is en er veel ambtenaren overspannen zijn, dan mag je toch ook wel eens richting Schultz kijken? Schultz was de afgelopen twee weken twee keer in het nieuws. Anders dan Mansveld heeft ze haar taken feilloos uitgevoerd. Ze heeft twee keer een lintje doorgeknipt en wel kaarsrecht en zonder rafels.

Is het niet zaak om ook een keer naar de taakverdeling op het ministerie te kijken? Of hoort dit gewoon bij de cultuur van dit kabinet?

T. van der Does, Dronten

 

NRC 15-10-15

Afstoten taken NS

Horeca exploiteren is geen taak voor NS, vindt de minister.

Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) is in gesprek met NS over het afstoten van grote activiteiten van het spoorbedrijf. NS heeft de afgelopen jaren veel taken naar zich toegetrokken die meer omvatten dan de kerntaak; de exploitatie van het hoofd railnet.

 

NRC 16-10-15

Een boekhouding met 45 ‘actieplannen’

Interne documenten bevestigen dat financieel beheer bij de spoorbeheerder ProRail ernstig tekortschiet.

Elf grote stationsverbouwingen hebben in totaal bijna 900 miljoen euro meer gekost dan gepland. Dat blijkt uit een overzicht dat staatssecretaris Mansveld op verzoek van de Tweede Kamer heeft laten maken. Zelf gaat Mansveld uit van 306 miljoen euro aan tegenvallers door externe factoren in de laatste dertien jaar. Het geplande budget voor de elf projecten, waaronder de stations van Utrecht, Rotterdam, Den Haag, Breda en Arnhem, was 1.035 miljoen euro. De teller staat nu op1.922 miljoen euro, het verschil is 887 miljoen. De grootste tegenvallers zijn de spoortunnel in Delft, station Amsterdam Zuidas en Utrecht.

Alle geruststellende woorden van staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA) kunnen niet verhullen dat het goed mis is met het financiële beheer van spoorbeheerder ProRail. Kijk alleen al naar het ‘Overzicht verbeteraanpak financiële beheersing ProRail’ dat de tijdelijke directeur Financiën vorige week heeft opgesteld op verzoek van de raad van commissarissen. Verdeeld over vijf ‘verbeter-thema’s’ noemt de directeur maar liefst 45 ‘actieplannen’ die nodig zijn om de boekhouding op orde te krijgen. Zo’n waslijst aan maatregelen hoort meer bij een bedrijf dat vanaf nul moet worden opgebouwd dan bij een organisatie die al twintig jaar zelfstandig is.

 

60. Verduistering Ouderenbond Anbo

NRC 25-9-15

Lokale bestuurders ouderenbond Anbo sluisden voor 200.000 euro weg

Stichtingen en verenigingen regelden de financiële bijdragen zogenaamd voor de bekostiging van bouwprojecten. Ook lieten lokale bestuurders geld overmaken naar zaken- of privérekeningen waar het centrale bestuur niet meer bij kon. Het grootste fraudebedrag in een enkele zaak bedraagt 150.000 euro.

 

Telegraaf 5-10-15

De Ledenraad van ouderenbond ANBO heeft maandag in een buitengewone vergadering het vertrouwen uitgesproken in directeur Liane den Haan en haar beleid. Een aantal boze afdelingsvoorzitters wil nu zo snel mogelijk de besturen van alle bijna vierhonderd lokale afdelingen bijeenroepen. De ruzie draait onder meer om het blokkeren van de bankrekeningen van de lokale afdelingen door Den Haan. Volgens haar was dat nodig vanwege "financiële chaos" bij die afdelingen.

 

61. Mensen redden mag niet te duur worden

NRC 26-9-15

Het nieuwe contract voor helikopterreddingen op zee ging naar de laagste bieder. Het Belgische NHV kan niet aan alle eisen voldoen. Rijkswaterstaat weet veel van bruggen en weinig van heli’s. Toch mocht het de aanbesteding leiden. „Het moest snel. En je loopt tegen van alles aan waarover je niet hebt nagedacht .”

Hoe kan het dat Nederland een zo belangrijke, levensreddende en internationaal verplichte overheidstaak niet goed genoeg kan uitvoeren? En waarom wordt dit niet opgelost?

Kamervragen

Schultz: ‘Reddingsheli’s voldoen wél aan eisen’

Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur, VVD) ontkent dat de Nederlandse kustwachthelikopters niet aan de aanbestedingseisen zouden voldoen.

De fabrikant van de helikopters – Airbus Helicopters – spreekt de beweringen van de minister tegen.

 

62. Fraude

NRC 26-9-15 Column Folkert Jensma

Er lekt hier om te beginnen jaarlijks 11 miljard euro aan fraude weg, in andermans zakken. Dat is meer dan de Justitiebegroting (9,9 mld) of Defensie (7,5 mld). Zelfs meer dan het begrotingstekort 2016 (10,6 mld). Het komt neer op 600 euro verdonkeremaand per Nederlander.

Er blijken hier 30.000 veroordeelden foetsie. 90.000 boetes worden afgeschreven wegens onvindbaar. Er zijn 300.000 spookburgers, ook onvindbaar. 360.000 woningen staan ‘administratief leeg’. De fiscus heeft 36.000 klanten met een onbekend adres. De pakkans voor fraude komt nergens boven de vier procent. Voor faillissementsfraude, goed voor jaarlijks 2 miljard, ligt de pakkans op twee procent.

 

63. Lobby

NRC 1-10-15 Column Marc Chavannes

De koning hoort te lobbyen voor Nederlandse waarden. En geen dingen te zeggen die we niet waarmaken.

 

Autolobby Brussel

NRC 29-9-15

‘Auto-industrie heeft in Brussel de facto vetorecht’

Traineren en dreigen – het werk van de Brusselse autolobby is even simpel als doeltreffend, mede dankzij loyale ‘auto-ambassadeurs’. Volkswagen heeft meeste autolobbyisten in Brussel.

18,2 miljoen euro steken automakers in hun lobbywerk in de Europese Unie volgens lobbywaakhond Corporate Europe Observatory (CEO).

30 miljoen euro trekt de financiële sector uit voor lobbywerk in de EU.

123 miljoen euro steekt de farmaceutische industrie in EU-lobbywerk.

 

NRC 1-10-15

Opinieartikel breekt Van Baalen op.

Hans van Baalen liet gisteren twee betaalde bijbanen vallen. „Verstandig”, vindt de VVD.

De problemen voor Van Baalen begonnen deze week na een bericht op de website van zelfstandig journalist Ton F. van Dijk."Europarlementariër Van Baalen op loonlijst auto-industrie", kopte Van Dijk twee dagen geleden.

 

Volkskrant 1-10-15

VVD Europarlementariër Hans van Baalen heeft per direct twee nevenfunctie in de auto-industrie neergelegd. Na een publicatie daarover op de site van onderzoeksjournalist Ton F. van Dijk zegt de VVD-delegatieleider in een persverklaring dat hij dat doet omdat hij met “een volledig vrije hand” aan de komende debatten over de Volkswagen-affaire wil deelnemen. Dat kan alleen als er "geen discussie over mijn onafhankelijkheid” wordt gevoegd.

 

NRC 2-10-15 Factcheck

‘Auto-industrie heeft 136 / 240 lobbyisten’

Volkswagen ligt onder vuur. De resultaten uit de tests die de autofabrikant uit voert om de uitstoot van schadelijke stoffen te meten, komen niet overeen met de uitstoot in het wegverkeer. In Brussel is deze praktijk al langer geaccepteerd. Waarom? „Door lobby van de industrie”, zei Jos Dings, directeur van milieuorganisatie Transport & Environment zaterdag in NRC . „Er staan 136 lobbyisten van de auto-industrie in het register in Brussel.” Daar deed het NOS Journaalwoensdag nog een schepje bovenop: het zou gaan om "240 lobbyisten” (een cijfer dat woensdag ook in NRC terugkwam). Wat klopt? Hoeveel autolobbyisten zijn er in Brussel?

Een greep uit de selectie leert: Volkswagen is de absolute koploper in Europa. Het bedrijf duldt qua lobbybudget (3,3 miljoen euro per jaar) en aantal lobbyisten (43) niemand naast zich.

Het cijfer van de 136 lobbyisten van Dings is hoe dan ook te laag – een aantal brancheorganisaties ontbreekt in zijn cijfers. De 240 van de NOS lijkt er al meer op, maar is ook te weinig: in het register staan al minstens 317 autolobbyisten geregistreerd. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de lobbyisten buiten het register. Onwaar dus, beide getallen: het zijn er veel meer. Maar hoeveel? We weten het simpelweg niet.

 

Volkskrant 1-10-15

Geheime website

Op geheime website geeft autolobby cadeautjes weg. Fikse kortingen op dure auto’s, uitgebreide etentjes op kosten van de fabrikant, lucratieve nevenfuncties met ruimhartige onkostenvergoedingen. 18 miljoen euro geeft de Europese auto-industrie jaarlijks uit aan lobbywerk in Brussel.

De lidstaten die opkomen voor hun industrie weigeren hard op te treden. Brussel weigert op zijn beurt de lidstaten te dwingen tot strengere wetgeving. “En dus bepalen autofabrikanten de spelregels”.

 

NRC 8-10-15

Thomas von der Dunk

Innige band politici en bedrijven maakte VW-schandaal mogelijk.

Opinie Nee, ik zal het hier nu niet hebben over het inmiddels vijfjarige VVD-lachnummer van het Megaministerie voor Veiligheid. Die column over Opsteltens fan-tas-tisch functionerende Nationale Politie, Van der Steurs zoekgeraakte Volkert-fotomoment en al die nog steeds aanhoudende pseudostoere prietpraat van VVD-ers dat de Grote Gehate wegens schending van afspraken direct weer achter de tralies moet, kunt U nu zelf wel schrijven, daar heeft U mij niet voor nodig.

 

64. Witteboordencriminaliteit

NRC 29-9-15 Column Menno Tamminga

Witteboordencriminaliteit is lastige misdaad. Lastig om te ontdekken. Lastig om te vervolgen. Lastig om bij schuld een gepeperde veroordeling te krijgen. Maar niet lastig om te plegen, als je de schandalen, schikkingen en ja ook straffen onder ogen ziet. De onthulling dat de Duitse multinational VW op grote schaal software in zijn auto’s heeft geïnstalleerd om milieuregels te foppen, klanten te bedriegen en autoriteiten te misleiden is verbazingwekkend brutaal, maar verbaast een cynicus toch ook weer niet.

Een kleine greep.

De manipulatie met de Libor-rente (Rabobank).

Schikkingen met de Nederlandse justitie wegens omkoping of het toelaten daarvan (bouwbedrijf Ballast Nedam, accountantskantoor KPMG, olieplatformexploitant SBM Offshore).

Bij NS ging een beerput open na bedrijfsfraude bij een grote aanbesteding van openbaar vervoer in Limburg.

 

Miljoenenfraude woningcorporaties

NRC 24-9-15

Een mand appels voor de dorst.

Twee oud-bestuurders van woningcorporaties stonden gisteren voor de rechter.

De rechters wilden weten of die vage omschrijvingen op door S. ingediende facturen niet heel erg vreemd waren. Net als de constatering dat eigenlijk alleen hijzelf wist waarvoor hij die facturen (ruim 80.000 euro in 2003 en bijna 126.000 euro in 2004) had ingediend.

De rechters begrepen ook niet dat S. vanuit zijn eigen bv „op vrij grote schaal” nevenactiviteiten verrichtte voor PWS, die apart in rekening werden gebracht terwijl hij toch ook al een „aanzienlijk” basissalaris van ruim 13.000 euro per maand kreeg. "Het is toch niet in het belang van PWS”, vroeg een van de rechters, „als de eigen bestuurder ook nog eens wordt betaald voor separate werkzaamheden omdat-ie even een andere pet op had? Ze betáálden u al.”

 

65. Banken Liegen

NRC 2-10-15 Financiële Beschouwingen

PvdA: "De banken hebben ons voorgelogen"

De buffers van banken moeten verder verhoogd worden dan de 4 procent die het kabinet wil. Dat zei PvdA-Kamerlid Henk Nijboer gisteren bij de Algemene Financiële Beschouwingen in de Tweede Kamer.

"En wat doet de sector echter het allereerst nu de economie aantrekt?”, zei Nijboer bijna emotioneel in het debat gistermiddag. "Niet kredieten verlenen en de buffers verhogen, maar op grote schaal het dividend verhogen en kijken of er meer mensen kunnen worden aangenomen.”

 

66. Vluchtelingen

NRC 2-10-15

Welkom, als ’t maar geen moslims zijn. Dat is de teneur in het Nederland van Wilders.

Eind jaren ’90 zaten de azc’s voller. We spraken er alleen beschaafder over, meent Leo Lucassen.

Belangrijkste verschil met de jaren negentig vormen dan ook Bosma en zijn partijleider Wilders. Vergeet de herkomst en de aantallen, het is de framing van moslimvluchtelingen als een Paard van Troje en de politieke mobilisering van angstgevoelens.

Wilders gaat er prat op als enige de angst serieus te nemen. Dat zou zijn oproep tot (geweldloos) verzet tegen de komst van azc’s legitimeren. In feite wakkert hij die angst aan, met alarmistische beelden en argumenten die vaak weinig met de realiteit te maken hebben. Als je dat echter zegt, dan zijn de rapen gaar en volgt onmiddellijk de beschuldiging dat je de problemen niet wil zien, gevolgd door de insinuatie dat je daarmee PVV-stemmers voor racisten of erger nog nazi’s uitmaakt.

 

Vluchtelingendiscussie

NRC 8-10-15

Zullen we er eens miljoenen bij u plaatsen, vraagt Ebru Umar.

Die mensen in Oranje hebben gelijk, zegt ex-vluchteling Tahmina Akefi.

Beste regering, het is tijd voor keuzes vindt Christiaan Weijts.

 

Volkskrant 8-10-15

Inge Vianen (fractievoorzitter GroenLinks Den Haag) Opinie: Over humanitaire nood onderhandel je niet. Den Haag moet zich schamen voor vluchtelingenbeleid. Onlangs besloot het Haagse college van D66, HSP, PvdA, VVD en CDA dat Den Haag geen noodopvang gaat realiseren voor vluchtelingen. Aan dit besluit gingen weken van onderhandelingen vooraf. De brief aan de raad werd uitgesteld en nog eens uitgesteld. In de tijd dat het college bezig was met onderhandelen over de vluchtelingen, werden in Amsterdam en Utrecht noodlocaties geopend met meer dan 2.000 bedden.

Zelfs in Rotterdam, waar de Leefbaren in het college zitten, werd aan de schrijnende humanitaire situatie geen politieke onderhandeling gewijd, maar gewoon opvang geregeld.

In Nijmegen werd een tentenkamp voor 3.000 vluchtelingen uit de grond gestampt. Over humanitaire nood onderhandel je niet.

 

67. ZZP

NRC 3-10-15

Kabinet komt niet uit zzp-discussie. Het ideologische verschil tussen VVD en PvdA over zzp’ers is te groot. En dus komen er geen verplichte verzekeringen voor zzp’ers.

Volgens CDA-Kamerlid Pieter Heerma lijken PvdA en VVD nauwelijks nog in staat te zijn om samen tot oplossingen te komen. "En dus schuiven ze moeilijke besluiten voor zich uit. Dat is slecht voor de arbeidsmarkt”.

D66 is tevreden dat de "aanval op zzp’ers” is afgeslagen en het kabinet afziet van "hogere belastingen en verplichte regelingen voor zzp’ers”. De partij betreurt het dat er geen simpele en goedkope verzekeringen tegen arbeidsongeschiktheid komen.

 

NRC 5-10-15

De "stakingsleider" vliegt eruit bij PostNL

Alsof de vakbonden nooit bestaan hebben. Alsof er geen jaren van sociale strijd voorafgingen aan onze welvaartsstaat. Opdrachtgever PostNL buit kleine zelfstandigen (subcontracters ) uit. Ze maken een gemiddelde werkdag van twaalf uur en hebben alleen op zondag vrij. Per dag bezoeken ze gemiddeld 160 adressen. Dat betekent dat werken voor PostNL hun enige baan is. De Belastingdienst ziet dat verkapte dienstverband door de vingers. Uit de belastingaangiften blijkt: de meesten hebben één opdrachtgever, PostNL, en worden desondanks als zelfstandigen aangemerkt.

 

NRC 9-10-15

PostNL heeft overeenstemming bereikt met de vakbonden over een nieuw sociaal plan, waarin afspraken staan die gelden bij reorganisaties in de komende vijf jaar.

 

NRC 8-10-15

Stop groei zzp'ers, maak werknemers goedkoper.

Op de vrije arbeidsmarkt blijven de sterken sterk, de zwakken worden zwakker.

Het rapport constateert dat de indeling Werknemer=Afhankelijk, Zelfstandige=Zelfredzaam te vaak niet strookt met de werkelijkheid. Ten onrechte beschermt de overheid sommige zelfstandigen niet en sommige werknemers wel.

 

68. Onze Nationale trots

NRC 3-10-15 Column Bas Heijne

Geen fijne week voor onze nationale trots: Kunduz onder de voet gelopen door de Taliban, opbouwmissie weggevaagd, de KLM aan de rand van de afgrond, een regering die keer op keer schoorvoetend moest toegeven de regie kwijt te zijn - over de spoorwegen, over justitie, over de politie, over de vluchtelingen. Het had allemaal nog goed kunnen komen als we Maerten Soolmans en Oopjen Coppit aan ons nationale erfgoed hadden kunnen toevoegen. Niemand die een jaar geleden van de twee Rembrandts gehoord had, maar nu waren ze plotseling heel erg van ons. Gek eigenlijk dat we er voor moesten betalen. REMBRANDTS KOMEN THUIS. Niks ervan. In een oogwenk sloeg de nationale euforie om in een nationale depressie. Ze komen, maar voor de helft Frans – net als de KLM, en we weten wat daar van komt. Het voelt als een verloren finale, een afgeblazen Elfstedentocht, de jurk van Trijntje. Eerst was er trots, nu is er alleen nog schaamte voor die trots.

 

69. Verdeling bijstandsmiljarden

NRC 5-10-15

Gemeenten luiden de noodklok over bijstand. Vooral grote steden zijn boos over de verdeling van de miljarden voor de bijstand. “Het is een tombola.”

Voor het tweede opeenvolgende jaar leidt een nieuw rekenmodel voor de verdeling van bijstandsuitkeringen tot frustratie onder gemeenten.

René Paas, voorzitter van de vereniging van directeuren van sociale diensten Divosa zegt dat het nieuwe rekenmodel “wel een zwarte doos lijkt: aan de voorkant wordt er wat in gestopt, maar wat er aan de achterkant uitkomt, is onduidelijk.”

“Het model werkt gewoon niet”, zegt ook wethouder Victor Everhardt (werk en inkomen) in Utrecht. Deze gemeente kreeg dit jaar ook al 20 miljoen minder. “Het is een tombola. Terug naar de tekentafel is de enige oplossing.”

Arjan Vliegenthart, wethouder werk, inkomen en participatie in Amsterdam, snapt er niets van. Amsterdam kwam vorig jaar 23 miljoen euro tekort. “De grote gemeenten krijgen de klappen, terwijl de problemen daar het grootst zijn.”

 

70. Faalraden en flopcolleges

NRC 5-10-15

Elf van de twintig huidige ministers en staatssecretarissen hebben ervaring opgedaan als raadslid en/of wethouder, dus aangenomen mag worden dat affiniteit met het lokaal bestuur in het kabinet-Rutte niet ontbreekt. Dat is maar goed ook, want tot de grotere operaties van deze coalitie van VVD en PvdA behoort de decentralisatie van rijks- en provinciale taken naar de gemeenten. De effecten die dat met name in de zorgsector heeft, zijn dagelijks voelbaar. De grote en nog lang niet volmondig met ‘ja’ te beantwoorden vraag is of gemeenten de bestuurlijke en ambtelijke capaciteit hebben om al dat beleid naar behoren uit te voeren, en of ze er wel voldoende financiële middelen voor hebben.

Des te zorgelijker is het als sommige gemeenten er een bestuurlijke janboel van maken, als gevolg van slechte onderlinge verstandhoudingen zoals onder meer in Den Helder. Een gênant voorbeeld is ook Bloemendaal, de Noord-Hollandse gemeente waar de bevolking voor een groot deel hoogopgeleid is. (zie ook artikelnrs. 48 en 63)

 

71. Bezuinigingen zorg

RTLZ 5-10-15

Het Amsterdamse revalidatiecentrum Reade zit in de financiële problemen. Na een miljoenenverlies voldoet de zorginstelling niet meer aan de voorwaarden, die huisbankier ING voor de leningen heeft gesteld.

Uit de vrijdag met grote vertraging gedeponeerde jaarrekening blijkt, dat Reade vorig jaar een verlies van 3,4 miljoen euro boekte op een omzet van 69 miljoen euro. Het verlies is het gevolg van een substantieel gedaalde omzet bij gelijkblijvende kosten.

 

Jeugdzorg

Telegraaf 5-10-15

Instellingen voor jeugdzorg omzeilen steeds vaker de rechter wanneer ze een kind willen opsluiten voor behandeling. Ze doen dit niet in het belang van het kind, maar omdat ze kampen met financiële problemen.

Dat constateert de Inspectie Jeugdzorg. Volgens een woordvoerder van de toezichthouder wordt hiermee het VN Kinderrechtenverdrag geschonden. Staatssecretaris Van Rijn werd hier eind augustus al voor gewaarschuwd, maar hij licht nu de Tweede Kamer pas in.

In de jeugdzorg wordt al enkele jaren op het scherp van de snede gevochten om omzet. In die strijd wordt niet geschroomd om hulpbehoevenden kinderen op wachtlijsten te plaatsen om zo meer omzet te kunnen binnenhalen.

Het overheidsbeleid is er op gericht zo min mogelijk kinderen gedwongen op te nemen. Omdat dit beleid werkt, kampen instellingen voor jeugdzorg met overcapaciteit. Om de lege bedden snel te vullen, wordt gezocht naar kinderen die hulp nodig hebben. Hen wordt opname in een instelling aangeboden, maar de verplichte gang daarvoor naar de rechter wordt overgeslagen. Die zou eigenlijk moeten controleren of het terecht is dat een kind opgesloten wordt voor zijn behandeling.

Bizar genoeg komen de jeugdzorgbedrijven openlijk uit voor het ondermijnen van de rechtsgang. “De door de sector genoemde redenen voor deze plaatsingen zijn voor een belangrijk deel bedrijfseconomisch van aard”, schrijft de Inspectie. “Door een daling van de vraag naar gesloten jeugdhulp plaatsen dreigt leegstand, waardoor de continuïteit van instellingen in gevaar kan komen. Met het opnemen van jongeren zonder machtiging gesloten jeugdhulp kan deze leegstand volgens de sector voor een deel gecompenseerd worden.”

De gang van zaken staat in schril contrast met de uitgangspunten van de nieuwe Jeugdwet, die dit jaar van kracht is geworden. Daarin is juist afgesproken dat de kinderrechter een veel belangrijkere rol zou krijgen.

“Dit is een fundamenteel recht van het kind, het is niet niks als je in een instelling moet worden opgenomen”, zegt een woordvoerder van de Inspectie. Hij kan niet zeggen in hoeveel gevallen de rechter is overgeslagen.

 

Jeugd-GGZ

NRC 6-10-15

Staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid, PvdA) gaat met gemeentenkoepel VNG overleggen over de ouderbijdrage in de jeugdhulp. Ouders moeten sinds dit jaar meebetalen aan alle jeugdhulp met verblijf. Voorheen gold dat niet voor psychiatrische hulp aan een uithuizig kind. Mogelijk remt die bijdrage de vraag naar noodzakelijke hulp. In de Kamer bestaat weerstand tegen de ouderbijdrage voor de jeugd-ggz, onder meer bij de PvdA en een groot deel van de oppositie. De VVD is voorstander. Zij vindt het niet onredelijk een tegemoetkoming te vragen voor de kosten van levensonderhoud in de instelling.

 

72. Belastingparadijzen

ANP 5-10-15

De Nederlandse staat loopt miljarden euro's mis doordat rijke Nederlanders hun geld wegzetten via vennootschappen in belastingparadijzen. Dat zegt Jan van Koningsveld maandag in Nieuwsuur. De oud-FIOD-rechercheur promoveert woensdag aan de Tilburg University op een studie naar het misbruik van vennootschappen met belastingvoordelen, de zogeheten offshore-vennootschappen.

Uit zijn studie blijkt dat rijke Nederlanders 129 miljard euro hebben gestald in brievenbusfirma's in landen als de Maagdeneilanden, Seychellen en Kaaimaneilanden. Volgens Van Koningsveld gebruiken ook criminelen die landen om geld weg te sluizen of wit te wassen. Hij zegt dat er in Nederland talloze advocatenkantoren gespecialiseerd zijn in het oprichten van brievenbusfirma's. "Door de ingewikkelde constructies die vaak bestaan uit firma’s in meerdere landen en met meerdere bankrekeningen, is het voor justitie en de fiscus uiterst ingewikkeld om het misbruik van deze firma's aan te pakken.'' Volgens hem is het nog lang niet duidelijk hoeveel geld er exact wordt onttrokken aan de Belastingdienst. "Er speelt zich nog veel af in het donker. Het wordt tijd dat we ook dat deel gaan ontmaskeren."

 

Telegraaf 5-10-15

De Nederlandse staat loopt 10 miljard euro mis doordat vermogende Nederlanders hun geld via offshore-vennootschappen wegzetten in belastingparadijzen. Dat zegt voormalig FIOD-rechercheur Jan van Koningsveld, die woensdag aan de Universiteit van Tilburg promoveert op een studie naar de aard en omvang van het misbruik van offshore-vennootschappen, vandaag in Nieuwsuur. Het onderzoek wijst uit dat rijke Nederlanders 129 miljard euro in brievenbusfirma's in belastingparadijzen hebben gestald. Een groot deel zou dit hebben gedaan om uiteindelijk minder belasting te betalen in Nederland.

Voor justitie en de fiscus is het heel lastig om het misbruik van de firma's aan te pakken. Het kost veel tijd te achterhalen waar iemand zich bevindt. Ook is Nederland afhankelijk van de medewerking van buitenlandse overheden.

 

73. Macht van de mega-onderneming

NRC 9-10-15

Als gewone individuen misdaden kunnen begaan, waarom zouden ondernemingen en hun leidinggevenden en werknemers te allen tijde brandschoon zijn? Des te groter een bedrijf en een bedrijfstak is, des te makkelijker is het om weg te komen met misdadig handelen. Als je als persoon strafrechtelijk niet de maat genomen wordt, waarom zou je het dan nauw nemen met wetten en regels, zeker als daar bijvoorbeeld een leuke bonus op volgt? Kortom, onze rechtsstaat heeft behoefte aan enig achterstallig onderhoud. Dat is: aan personen die in bedrijven verantwoordelijkheid dragen geen vrijgeleide meer te geven. Het moet gezegd, het huidige financiële en ondernemersklimaat maakt het ondernemingen niet makkelijk om zuiver op de sociale en ecologische graad te zijn. Waar het mij om gaat is de rechtsstaat weer greep te laten krijgen op ondernemingen, terwijl het nu al te vaak andersom is.

 

74. TTIP

3 miljoen handtekeningen tegen TTIP

In Florida begint volgende week de elfde ronde van de onderhandelingen tussen de EU en de VS over het mega- handelsakkoord TTIP. Sinds zomer 2013 proberen de partijen tot dit Trans-Atlantic Trade and Investment Partnership te komen. Aanvankelijk was de gedachte dat dat snel zou lukken, maar omdat het verdrag het gelijkschakelen van productnormen behelst, blijkt dit moeilijker dan gedacht. Daarnaast is vooral in Europa veel maatschappelijke onrust over de sterke investeringsbescherming in zowel TTIP als in een al afgesloten handelsverdrag met Canada, het CETA. Inmiddels zijn in Europa 3 miljoen handtekeningen tegen beide verdragen verzameld. Zaterdag wordt in een aantal Europese hoofdsteden weer tegen TTIP en CETA gedemonstreerd. Het is de vraag of het verdrag gesloten kan worden voor het eind van de termijn van Barack Obama (begin 2017). En als dit al lukt moeten zowel het Congres als het Europarlement, plus hoogstwaarschijnlijk alle 28 Europese parlementen, het nog ratificeren.

 

75. Nooit op zondag

NRC 16-10-15 column Jutta Chorus

Geen auto’s deze zondag bij Autogarant. De autoveiling in Velp legt de digitale verkoop voortaan stil op de Dag des Heren. De christelijke klanten hadden geklaagd dat zij geen eerlijke kans kregen om mee te dingen naar de occasions op de website. Ze visten te vaak achter het net, zeiden ze, omdat zij op zondag nu eenmaal niet mogen bieden van de Here. Het bedrijf kreeg de afgelopen maanden tientallen verzoeken om de zondagsrust te respecteren.

Lijkt het maar zo, of is de secularisering aan het afvlakken?

Vanaf de jaren zeventig keerde het maatschappelijk middenveld zich af van de kerk. Grote protestants-christelijke en katholieke bolwerken in onderwijs, landbouw en gezondheidszorg werden ontmanteld. Het CDA werd een strategische middenpartij. God regeerde niet meer mee. “De echte ‘anti- sfeer” van de jaren zestig is wel weg”, zegt historicus Remco van Mulligen, die aan de (christelijke) Vrije Universiteit te Amsterdam promoveerde op “radicale protestanten”. “Er is groeiende aanhang voor het idee dat religie helemaal niet achterhaald of stervende is, maar dat juist élke levensbeschouwing een bepaalde ‘kleur ’ heeft. Niets is ‘neutraal’ en dus mag religie er weer zijn. Zelfs de SGP is politiek salonfähig geworden, zonder ook maar één van haar standpunten af te zwakken.”

Er was een tijd dat de Verlichting en de vrije markt het leken te hebben gewonnen van de religie, maar in een kier van de secularisering is God blijven zitten.

 

76. Wanbestuur bij stichting ter promotie van mode

NRC 15-10-15

De stichting Dutch Fashion Foundation kreeg 1 miljoen euro subsidie om modeontwerpers internationaal te laten doorbreken, maar maakte dat niet waar. Daarbij schond de stichting de regels voor ‘goed bestuur ’. Dat blijkt uit onderzoek van NRC.

Van de 33 kledingontwerpers is inmiddels twee derde failliet, heeft zijn of haar bedrijf opgeheven, verkeert in financiële problemen of presenteerde geen nieuwe seizoenscollectie meer.

Met de governance van de stichting is van alles mis. Ex-modejournaliste Angélique Westerhof (46) is al vijf jaar zowel directeur als enig bestuurder, hoewel het bestuur volgens de statuten uit „ten minste twee” leden dient te bestaan. De stichting moet tevens een raad van advies hebben. Ook die ontbreekt. Daarmee schendt zij niet alleen de eigen statuten maar ook de Governance Code Cultuur (gedragscode voor goed bestuur). Die bepleit een duidelijke verdeling van taken en bevoegdheden..

Van de 961.500 euro subsidie ging driekwart naar de stichting zelf. Het betreft onder meer de salarissen van medewerkers van de stichting en andere kosten van de stichting. Volgens Westerhof is de code voor goed bestuur “niet bindend”.

 

77. Misleiding deelnemers bij hulp-tv RTL

NRC 23-11-2015

Door onze redacteur Lineke Nieber

Deelnemers aan hulptelevisieprogramma’s van RTL zijn door de makers ernstig misleid. Ook blijken kandidaten gebonden aan

verregaande maar strikt geheime contracten.

Dat blijkt uit onderzoek van NRC en uit gesprekken met ruim twintig kandidaten van verschillende hulptelevisieprogramma’s.

Zij deden mee aan RTL- programma’s Een Nieuw Begin,

Geef Mij Nu Je Angst en Herrie in de Keuken/Herrie in het Hotel. Programma’s die beloven hulp te bieden, maken dat vaak niet waar.

Op televisie zien we altijd positieve verhalen en hulptrajecten waar iedereen beter van wordt. In werkelijkheid staat echter niet de hulp, maar een aantrekkelijk programma maken voorop.

 

NRC 24-11-2016

Toezicht bepleit op hulpprogramma’s op tv

Door onze redacteur Lineke Nieber

Er moet onafhankelijk toezicht komen op hulp-tv, televisie-programma’s die kandidaten zeggen te helpen maar dat in de praktijk niet doen. Dat vinden fracties van SP, D66 en PvdA in de Tweede Kamer. Ze willen dit maandag bespreken met staatssecretaris Dekker (Media, VVD) bij de behandeling van de mediabegroting. Ook zullen ze de bewindsman dan vragen stellen over de misleiding van kandidaten van hulpprogramma’s van RTL.

Wie meedoet aan Geef Mij Nu Je Angst, een programma voor mensen met ernstige angst- en dwangstoornissen, kan niet stoppen tijdens de opnames. De producent kan ten minste „de totale productiekosten” van de aflevering „per direct” op de deelnemer verhalen, als die „om wat voor reden dan ook” besluit te stoppen.

Zulke contracten zijn „volstrekt onethisch en onacceptabel”. Dat zegt Damiaan Denys, afdelingshoofd psychiatrie van het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam.

 

NRC 25-11-2016

Commentaar

Hulptelevisie moet positie deelnemers snel verbeteren

Hulptelevisie is een welkome bijdrage aan de diversiteit in de media. De oervorm is de marathonuitzending Open het dorp (1962). De actie zamelde geld in voor een eigen leefgemeenschap voor gehandicapten.

De opbrengst was ruim 12 miljoen gulden op. Nu zou dat, omdat Nederland een zoveel rijker land is, ongeveer 61 miljoen euro zijn. Het succes liet zien hoe krachtig het medium televisie was. En is.

De hulptelevisie van nu wil nog steeds helpen, maar aan die hulp zitten schaduwkanten die niet genegeerd kunnen worden. Deze week publiceerde NRC een artikelenreeks over drie programma’s van RTL. Programma's over hulp bij lijfelijke verbeteringen, zoals een nieuw gebit, hulp bij psychische klachten, zoals angststoornissen en hulp voor ondernemers met een kwakkelende horecazaak.

Rode draad: kwetsbare mensen spelen vrijwillig de hoofdrol in programma’s die (een beetje) lering en vermaak bieden. Sommige deelnemers zeggen echt geholpen te zijn. Maar anderen zijn teleurgesteld en voelen zich misleid. Hun verhalen leggen een aantal misstanden bloot bij de productie van de programma’s.

De grootste daarvan is de ongelijke positie tussen de tv-producent en RTL aan de ene kant en de deelnemers aan de andere kant. Zij leveren zich contractueel bijna letterlijk met huid en haar en met hun hele hebben en houwen uit aan de televisiemakers. Deelnemers mogen niet stoppen tijdens het programma. Geen negatieve uitlatingen doen. Doen ze dat toch dan dreigen zware boetes.

Deelnemers krijgen meestal geen kopie van die contracten. Dat is een onwenselijke situatie. De kans lijkt groot dat de contracten met zulke boeteclausules bij de rechter geen stand houden. Maar om tot een rechtszaak te komen, moeten de deelnemers zich juridisch wapenen met alles wat daarbij hoort: een advocaat, betaling van griffierecht en de spanningen die een rechtsgang en een rechtszitting altijd geeft.

Maar zover moet het niet komen. Ook het extra toezicht, dat enkele Tweede Kamerleden bepleiten, is een slecht idee. Van toezicht wordt doorgaans te veel verwacht en het is nog lastig te organiseren ook. Want welk programma verdient toezicht, welk niet? RTL, de tv-producent en de deelnemers moeten in vrijheid een contract kunnen sluiten. Maar RTL en de productiemaatschappij moeten het morele gehalte van hun afspraken met de deelnemers zwaarder laten wegen. En daar moeten ook hun adverteerders oog voor hebben. Gezien de reactie van RTL dat het „welzijn van de deelnemers leading” is bij het maken van programma’s moet snelle verbetering van hun belangen geen enkel probleem zijn.

78